المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٠٥ - مبحث اماله

الف و « ق » فاصله قرار گرفته‌اند.

مصنّف گويد:

و همچنين حروف استعلاء مانع از اماله مى‌شوند زمانى كه برالف مقدّم شده باشند مادامى كه مكسور يا ساكن بعد از مكسور نباشند همچون: مطواع.

شارح گويد:

منظور اينست كه: حروف استعلاء اگر چه برالف مقدّم شده باشند باز از اماله آن جلوگيرى مى‌كنند مشروط به اينكه مكسور نبوده يا ساكن بعد از حرف مكسور نباشند مانند: غالب.

شاهد در « غ » است كه از حروف استعلاء بوده و قبل از « الف » واقع شده و مفتوح است نه مكسور لذا مانع از اماله شدن الف مى‌باشد.

بخلاف آنجائى كه مكسور است نظير: غلاب كه غين مكسور بوده لذا از اماله شدن الف ممانعتى ندارد.

و نيز بخلاف موردى كه ساكن و بعد از حرف مكسور قرار گرفته باشند نظير: مطواع.

شاهد در « ط » است كه ساكن بوده و بعد از « ميم » كه مكسور است قرار گرفته لذا از اماله شدن الف منع نمى‌كند.

سپس شارح گويد:

در شرح كافيه آمده است كه:

حروف استعلاء وقتى مكسور باشند از اماله الف مانع نمى‌شوند و در صورتى كه ساكن بوده و بعد از مكسور واقع شوند ممكنست از اماله مانع شده همان طورى كه امكان دارد از آن منع نكنند.

در صورتى كه مراد اين باشد:

حرف استعلاء اگر ساكن بوده و بعد از حرف مكسور واقع شود اماله الف حتمى نيست.

مى‌گوئيم:

در تمام احوال شأن اماله چنين بوده و اختصاص به اين فرض ندارد چنانچه شرح آن عنقريب خواهد آمد پس وجهى ندارد كه حتمى نبودن اماله را به اين صورت تخصيص داده و بدينوسيله تغاير آن با ما قبل را اعلام كنيم.