المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١١٣ - فصل مبحث نقل حركت حرف عله به حرف ساكن صحيح

مثال براى مورد بحث يعنى « و شذّ فى ذى الهمزة» نمى‌باشد.

مؤلّف گويد:

همان طورى كه مرحوم ابو طالب در حاشيه فرموده مى‌توان آن را مثال براى مورد بحث قرار داد و در عبارت مصنّف جمله شرطيّه « لو ابدل تاء و قرء اتّكل» را تقدير گرفت و بنابراين كلمه « نحو ائتكل» فاعل براى « شذّ » مى‌شود همان طورى كه در تركيب چنين نموديم.

متن: «٩٨٧»

تجزيه و تركيب‌

طاء: مفعول دوّم براى « ردّ ».

تاء: مفعول اوّل براى « ردّ » ، مضاف.

افتعال: مضاف اليه.

ردّ: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر، متعدّى به دو مفعول.

اثر: مضاف، ظرف، متعلّق به « ردّ ».

مطبق: مضاف اليه.

فى: حرف جرّ.

ادّان: مجرور به « فى » ، متعلّق به « بقى ».

واو: عاطفه.

ازدد: معطوف به « ادّان ».

واو: عاطفه.

ادّكر: معطوف به « ادّان .».

دالا: حال از فاعل « بقى ».

بقى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب و ضمير فاعلى مستتر در آن به تاء افتعال راجع است.

ترجمه:

فعلى كه فاء الفعلش طاء بوده و آن را به باب افتعال برده‌ايم، لازم است تاء را به طاء برگردانيم مشروط به اينكه طاء به دنبال حروف مطبق واقع شده باشد.