المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٤١ - حكم جمع مؤنث در اسم مقصور و ممدود

٢- آنكه حمل براضطرار بايد نمود مانند كلمه « زفره » در قول شاعر

يعنى: اميد است كه مصيبت‌هاى روزگار با دولتهاى آن غالب گرداند ما را برسختى از سختيهاى خود پس استراحت كند نفس از شدائد آن روزگار.

شاهد در ساكن آمدن فاء از « زفراتها » است در حالى كه قياس مقتضى است كه مفتوح باشد يعنى عين تابع فاء باشد زيرا اين كلمه ثلاثى است.

٣- آنكه آنرا به گروه قليلى از عرب نسبت داده مى‌شود چنانچه هذيل كه قبيله‌اى از عرب هستند در بيضه (تخم) و جوزه (گردو) مى‌گويند:

بيضات و جوزات (بفتح عين الفعل) در حالى كه قياس مقتضى است كه عين الفعل آنها ساكن خوانده شود زيرا حرف علّه مى‌باشد.

متن: «٧٩١»

تجزيه و تركيب‌

افعلة: مبتداء.

افعل: معطوف به « افعله » بحذف حرف عطف.

ثمّ: حرف عاطفه.

فعله: معطوف به « افعل ».

ثمّة: حرف عاطف.

افعال: معطوف به « فعله ».

جموع: مضاف، خبر.

قلّة: مضاف اليه.

ترجمه:

افعلة و افعل سپس فعلة و همچنين افعال اوزان جمع قلّه مى‌باشند.