إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٣٧ - اما بيان سه اشكال

و اما كون التكرار لعبا و عبثا، فمع أنه ربما يكون لداع عقلائي، إنما يضر إذا كان لعبا بأمر المولى، لا في كيفية إطاعته بعد حصول الداعي إليها، كما لا يخفى، هذا كله في قبال ما إذا تمكن من القطع تفصيلا بالامتثال(١).

امّا بخلاف مسئله تميز كه يك مطلب علمى است كه خواص به آن توجّه دارند و مورد غفلت عوام است لذا روى اين فرقى كه بين قصد قربت و تميز هست اگر رعايت تميز لازم باشد شارع بايد به نحوى به مردم ابلاغ كند و ما در ادله شرعيّه بحثى از لزوم رعايت تميز نديديم لذا در جواب اشكال دوّم مى‌گوييم كبرى ممنوع است و رعايت تميز در عبادات اعتبارى ندارد.

(١)- ٣ احتياط و امتثال علمى اجمالى سبب استهزاء مولى است.

آيا فردى كه مى‌تواند جهت قبله را جستجو كند ولى مى‌گويد من احتياط مى‌كنم و به چهار طرف نماز مى‌خوانم او، امر مولى را به استهزا نگرفته است؟

اوّلا: اين مطلب كليّت ندارد گاهى اگر بخواهيم امتثال علمى تفصيلى بكنيم و برويم جهت قبله را مشخّص كنيم بايد چند كيلومتر مسافت را بپيمائيم لذا مى‌گوئيم نماز را به چهار طرف مى‌خوانيم و اين امتثال علمى اجمالى بر مبناى يك غرض عقلائى است.

ثانيا: اين تمسخر و استهزا آيا به امر مولا متعلّق شده است يا اينكه اين كار بى‌فائده و استهزا به اطاعت امر تعلّق پيدا كرده است يا اينكه اين كار عبث و بقول شما استهزا به كيفيّت اطاعت متعلّق شده است؟

اينجا با سه مسئله فوق روبرو هستيم (امر مولا، اطاعت امر مولا و كيفيّت اطاعت مولا) فردى كه احتياط مى‌كند در برابر امر مولا و اطاعت امر مولا بتمام معنا خاضع است بله در مسئله كيفيّت اطاعت مولا بقول شما كار عبث و بى‌فايده‌اى را انجام مى‌دهد ولى اين كار ضربه‌اى به امر و اطاعت مولا نمى‌زند لكن در نحوه اطاعت يك كار عبث و بى‌فايده‌اى را انجام مى‌دهد.