إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٦٨ - امر چهارم

١- در مواردى كه حتّى دليل بر عدم وجوب يا عدم حرمت چيزى داريم در عين حال، «احتياط» خوب است.

مثال: اگر خبر واحد معتبرى دلالت بر عدم وجوب نماز جمعه كند در عين حال، عمل به احتياط و خواندن نماز جمعه مطلوب است زيرا خبر واحد، افاده علم و يقين نمى‌كند و ممكن است به حسب واقع، نماز جمعه واجب باشد (در شبهات حكميّه).

٢- اگر «بيّنه» دلالت كند بر اينكه فلان چيز، از افراد واجب نمى‌باشد و يا آنكه «بيّنه» قائم شود كه فلان چيز از افراد و مصاديق حرام، نيست، در عين حال «احتياط» نيكوست.

مثال: بيّنه‌اى قائم شود كه فلان مايع مردّد بين خلّ و خمر- سركه است نه شراب مسكر- در عين حال «احتياط» و اجتناب از شرب آن مايع، مطلوب خواهد بود. (در شبهات موضوعيّه).

مصنّف مى‌فرمايند: احتياط در شبهات حكميّه و موضوعيّه خوب است مشروط بر اينكه موجب اختلال نظام نشود و چنانچه سبب اختلال نظام گردد ديگر «احتياط»، مبغوض شارع مقدّس است.

تذكّر: حسن احتياط- همان‌طور كه بيان گرديد- در تمام موارد هست خواه احتمال تكليف ضعيف باشد يا قوى و يا متساوى الطّرفين- ظن به تكليف باشد يا وهم و يا شك در آن- اگر شما يك درصد احتمال «ثبوت» تكليف بدهيد يا نود و نه درصد هم احتمال آن را، باز در عين حال احتياط مطلوبيّت دارد.

و همچنين فرق نمى‌كند كه «محتمل» امر مهمّى باشد يا كم‌اهميّت.

مثال: ما از مذاق شرع، متوجّه شده‌ايم كه مسئله دماء و فروج، از امور مهم است و احتياط در آنها مطلوب شارع است امّا حسن احتياط به اين‌گونه موارد خلاصه نمى‌شود