إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٧٧ - اشكال سوم

داده است كه مخبر به مفيد اخبار و نقل صفّار است.

بيان اشكال- قبلا مقدّمه‌اى را توضيح مى‌دهيم: تمام موضوعاتى كه اثر شرعى دارند دو راه براى اثبات آن موضوع به لحاظ اثر شرعى وجود دارد. مثلا شارع خمر را حرام نموده است براى اثبات حرمت خمر بايد موضوع (خمريّت) احراز شود و دو راه براى اثبات موضوع وجود دارد.

١از طريق علم و وجدان ممكن است ما خمريّت را احراز كنيم.

٢مثلا بيّنه‌اى قائم شود كه فلان مايع خمر هست كه چون شارع بيّنه را حجّت قرار داده است ما تعبدا خمريّت آن مايع را مى‌پذيريم و موضوع را ثابت مى‌دانيم و در نتيجه حرمت را بر خمر مترتّب مى‌كنيم.

لذا اگر خمريّت نه تعبدا احراز شود و نه وجدانا محرز گردد، معنا ندارد كه آن اثر شرعى (حرمت) ثابت شود.

امّا در ما نحن فيه- خبر العادل موضوع براى صدّق العادل است ما بايد عنوان خبر العادل را يا تعبدا و يا وجدانا احراز كنيم تا بتوانيم اثر شرعى (صدّق العادل) را براى موضوع ثابت بدانيم.

در اين فرض (كه مرحوم آقاى آخوند بيان كردند) مفيد فرد عادلى است و ما وجدانا موضوع (خبر العادل) را با شنيدن از مفيد احراز كرديم و لذا صدّق العادل شامل قول مفيد مى‌شود امّا مفيد نمى‌گويد: قال الامام عليه السّلام كذا، پس مخبر به مفيد چيست؟

مخبر به مفيد، خبر العادل است (يعنى خبر الصّفار) من و شما كه نمى‌دانيم صفّار چنين خبرى داده است يا نه چون ما مستقيما از صفّار نشنيده‌ايم بلكه ما از مفيد شنيده‌ايم لذا ما بايد خبر عادلى را كه مخبر به مفيد است. وجدانا يا تعبّدا احراز كنيم.

وجدانا كه احراز نكرديم چون آنچه را كه احراز كرديم خبر مفيد بود امّا نمى‌دانيم كه صفّار به مفيد اخبار كرده است يا نه، پس بايد تعبّدا آن را احراز كنيم.