إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٥ - استدلال مصنف به آيه نبأ

در نتيجه مى‌فرمايند: [١] استدلال به آيه نبأ داراى ايراداتى هست كه تمامش را مى‌توان دفع كرد مگر دو ايراد كه نمى‌توان آن دو را حل كرد و يك ايرادش همين بود كه اكنون گفتيم.

اگر كسى بگويد منطوق آيه نبأ اين است كه:

اگر فرد فاسقى براى شما خبرى آورد درباره آن تحقيق كنيد؛

در نتيجه مفهوم آن چنين است كه:

اگر فرد عادلى خبرى براى شما آورد تفحص درباره آن لازم نيست اين حرف هم درست نيست زيرا:

موضوع در اين قضيّه عوض شده و تبدّل پيدا كرده است و موضوع بايد در مفهوم و منطوق متحد باشد.

اگر موضوع در منطوق، خبر فاسق بود در مفهوم هم بايد موضوع همان خبر فاسق باشد نه اينكه بگوئيم موضوع، خبر عادل است.

استدلال مصنّف به آيه نبأ

مرحوم آقاى آخوند از ابتدا موضوع اين قضيّه شرطيّه را چنين درست مى‌كنند كه:

موضوع در اين قضيّه، طبيعت النّبأ، النّبأ الجائى و مطلق النّبأ است و حكم عبارتست از وجوب تبيّن و شرط عبارت است از اينكه: آورنده خبر فرد فاسقى باشد گويا مرحوم آقاى آخوند چنين مى‌فرمايند:

[١]و كيف كان فقد اورد على الآية ايرادات كثيرة ربّما تبلغ الى نيف و عشرين الا انّ كثيرا منها قابلة للدّفع فلنذكر اوّلا ما لا يمكن الذّب عنه ثم نتبعه بذكر بعض ما اورد من الايرادات القابلة للدّفع امّا ما لا يمكن الذّب عنه فايرادان احدهما ... ر. ك فرائد الاصول/ ٧١.