إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٣٣ - خلاصهاى از مباحث گذشته

و تعمّه أدلة اعتباره، و ينقسم بأقسامه، و يشاركه في أحكامه(١).

و إلا لم يكن مثله في الاعتبار من جهة الحكاية(٢).

و اما من جهة نقل السبب، فهو في الاعتبار بالنسبة إلى مقدار من الأقوال التي نقلت إليه على الإجمال بألفاظ نقل الإجماع، مثل ما إذا نقلت على التفصيل(٣).

تذكّر: در اجماع بنحو اجمال (نه تفصيل) اقوال را نقل مى‌كنند يعنى اجماع، نقل اقوال با يك عبارت جامع مى‌باشد.

(١)در اين صورت ادله حجّيّت خبر واحد شامل اين اجماع منقول مى‌شود.

و همان‌طور كه خبر واحد داراى اقسامى هست (خبر واحد صحيح، حسن، موثّق و غيره)، اين اجماع منقول هم داراى اقسام فوق هست.

گاهى ناقل اجماع فقيه امامى عادل است پس اجماع منقول او هم صحيح است گاهى ناقل اجماع عدالت ندارد وثاقت دارد و غيره.

و همچنين اين اجماع منقول احكام خبر واحد را پيدا مى‌كند (منجزيّت معذّريّت و ...).

(٢)امّا اگر منقول اليه با ناقل، اتّحاد عقيده ندارند و مبنايشان مختلف است در اين صورت اجماع منقول از جهت حكايت مسبّب مانند خبر واحد نيست و ادله خبر واحد اين مورد را شامل نمى‌شود.

(٣)آيا اجماع منقول از نظر نقل سبب (آرا و فتاواى علما) ارزشى دارد؟

اگر منقول اليه خودش زحمت مى‌كشيد و تك‌تك اقوال علما را (به‌طور تفصيل) به دست مى‌آورد حجّيّت داشت.

اكنون هم كه ناقل اجماع زحمت كشيده است و اقوال علما را بنحو اجمال برايش نقل كرد است حجّيّت دارد و مثل اين است كه عادلى اين اقوال را تفصيلا براى منقول اليه نقل كرده باشد.