دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٥ - ١ پرهيز از فزون طلبى
رونق چرخههاى اقتصادى دشمنان وايجاد بستر مناسب جهت سلطه اقتصادى و فرهنگى آنان مىگردد، دورى جُست.
در حديث معروف تحفالعقول، امام صادق عليه السلام فرمود:
«أو يقوي به الكفر والشرك في جميع وجوه المعاصى ...، أو باب يوهن به الحقّ فهو حرام محرّم بيعه و شراؤه وامساكه وملكه وهبته وعاريته وجميع التقلّب فيه
؛ ياامورى كه كفر و شرك در جميع انواع معاصى با آن تقويت مىشود يا بابى كه حق با آن سست مىگردد چنين چيزى بيع و شراء و امساك و ملك و هبه و عاريه و تمام تصرفاتش به طور قطع حرام است». [١]
با توجه به اينكه روى عنوان امساك و هبه و عاريه و جميع تصرفات در اين روايت تكيه شده، دليل روشنى براى مدعاى ماست.
به عنوان نمونه در عصر ما مصرف اجناسى كه سبب تقويت اسرائيل و شركتهاى وابسته به محافل صهيونيستها مىشود، مجاز نيست؛ چرا كه تقويت آنان، تضعيف جبهه اسلام و مسلمانان و ترويج ظلم و ستم در جهان است.
ج. پرهيز از تجمّلگرايى در مصرف
از مهمترين مسائل اخلاقى مرتبط با مسائل اقتصادى در اسلام، مسأله پرهيز از تجمّلگرايى است كه يكى از بلاهاى دنياى امروز است و كميّت بالايى از ثروتها را به خود اختصاص مىدهد و در واقع به بيهودگى مىكشاند. از جمله مظاهر پيوند اين مسأله اخلاقى با مصارف اقتصادى، تحريم ظروف طلا و نقره و تحريم لباس ابريشم و زينت كردن به طلا بر مردان است.
مسأله تحريم استفاده از ظروف و طلا و نقره از مسائل مسلّمى است كه همه فقهاى اسلام به آن فتوا دادهاند از جمله، نويسنده كتاب جواهرالكلام حرمت پوشيدن طلا بر مردان در همه حال را مورد اتفاق فقهاى شيعه مىداند. [٢] و بسيارى از فقها پوشش طلا را بر مردان موجب بطلان نماز دانستهاند. جمعى از فقها به جاى تعبير به پوشيدن (لبس) تعبير به تزيين به طلا كردهاند. [٣]
در روايت معتبرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«لا يلبس الرّجل الذهب ولايصلّى فيه
؛ مردان از لباس زربفت (و پوشش هر نوع طلا) بپرهيزند و با آن نماز نخوانند». [٤]
در روايت ديگرى تزيين به طلا به عنوان زينت مخصوص به زنان ذكر شده
(جعل اللَّه الذّهب في الدّنيا زينة للنّساء فحرّم على الرّجال لبسه والصلاة فيه). [٥]
ابن قدامه نيز پوشيدن لباس زربفت را در نماز و غير نماز حرام شمرده و در حديثى از رسول خدا نقل مىكند كه فرمود:
«حرّم لباس الحرير والذهب على ذكور أُمتى وأُحلّ لإناثهم
؛ لباس ابريشم و طلا بر مردان امّتم تحريم شده و براى زنان آنها مجاز است».
[١]. تحفالعقول، ص ٣٣٣.
[٢]. جواهرالكلام، ج ٨، ص ١٠٩.
[٣]. ر. ك: همان، ص ١١٠-/ ١١٣.
[٤]. وسائل الشيعه، باب ٣٠ از ابواب نماز مصلى، ح ٤.
[٥]. همان، باب ١٦، ح ٢.