دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٠ - ١ دورى از توليدات زيان آور

« «هُوَ أَنشَأَكُمْ مِّنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا»؛ خداوند شما را از زمين (خاك) آفريد و از شما آبادانى آن را خواسته است». [١]

اسلام از فساد و تباهى در زمين نهى و آنان را كه به فساد و تباهى در زمين روى مى‌آورند، شديداً نكوهش كرده است: « «... وَيُفْسِدُونَ فِى الْأَرْضِ أُوْلَئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ»؛ آنان كه در زمين فساد مى‌كنند، دورى از رحمت خدا براى آنهاست و بدى و مجازات سراى آخرت». [٢]

قرآن كريم در معرّفى يكى از منافقان عصر رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمايد: « «وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِى الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللَّهُ لَايُحِبُّ الْفَسَادَ»؛ هنگامى كه روى برگرداند (و از نزد تو خارج شد) در راه فساد در زمين كوشش مى‌كند و زراعت‌ها و چهارپايان را نابود مى‌سازد (با اينكه مى‌داند) خدا فساد را دوست ندارد». [٣]

اين آيه نابودسازى محيط زيست و آسيب رساندن به گياهان و حيوانات را، مصداق روشن «فساد فى الارض» ناميده و به شدّت از آن نهى كرده است، چرا كه در آيه بعد چنين شخصى را تهديد به جهنم مى‌كند و مى‌فرمايد: «وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ». [٤]

اسلام مخصوصاً با وضع قاعده لاضرر (لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام)، از اين نوع ضرر رسانى به‌

[١]. هود، آيه ٦١.

[٢]. رعد، آيه ٢٥.

[٣]. بقره، آيه ٢٠٥.

[٤]. بقره، آيه ٢٠٦.