دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٨ - ٥ مبناى خردورزى و تدبير

از او گرفته و به ديگران مى‌دهد:

«من كثرت نعم اللَّه عليه كثرت حوائج الناس إليه فإن قام فيها بما أوجب اللَّه سبحانه عليه فقد عرّضها للدوام وإن منع ما أوجب اللَّه سبحانه فيها فقد عرّضها للزوال‌». [١]

٣/ ٥. درباره خلوص مى‌خوانيم: هر كس اعمال خود را براى خدا خالص كند، در معاش پيروز خواهد بود:

«من أخلص للَّه‌استظهر لمعاشه و ...». [٢]

٤/ ٥. خدمت به دين سبب كفايت خدا از دنيا مى‌شود:

«من أصلح أمر آخرته أصلح اللَّه له أمر دنياه‌». [٣]

٥/ ٥. اداى حق خدا در هر نعمتى سبب فزونى آن نعمت مى‌شود:

«انّ للَّه‌في كلّ نعمةٍ حقّاً فمن أدّاه زاده منها ومن قصّر فيه خاطر بزوال نعمته‌». [٤]

٦/ ٥. ظلم و تجاوز به حقوق ديگران و خون به ناحق ريختن و گناهان سبب زوال و فناى نعمت‌ها مى‌گردد:

«كفى‌ بالظلم طارداً للنعمة [٥]- ليس شى‌ءٌ ...

أخرى‌ بزوال نعمة ... من سفك الدّماء بغير حقّها [٦]- ان اللَّه‌

يبتلى عباده عند الأعمال السيّئة بنقص الثمرات وحبس البركات وإغلاق خزائن الخيرات‌». [٧]

٧/ ٥. زكات مال و صدقه دادن سبب فراوانى مال:

«صدقة العلانية مثراة للمال» [٨]

، نگاهدارى و حفظ مال مى‌شود:

«حصنوا أموالكم بالزكاة». [٩]

٨/ ٥. خلق نيكو فراوانى نعمت و سرازيرى بركات و خير دنيا را در پى دارد:

«حسن الخلق يعمر الديار ويزيد في الرزق» [١٠]

و بدخلقى، روزى را تنگ مى‌كند:

«من ساء خلقه ضاق رزقه‌». [١١]

٩/ ٥. دعا خزائن آسمان و زمين را سرازير مى‌كند و اين رخصتى است از جانب حضرت حق كه از او بخواهى تا عطايت كند:

«واعلم أن الذى بيده خزائن السماوات والارض قد أذن لك فى الدعاء وتكفّل لك بالاجابة ...». [١٢]

١٠/ ٥. يكى از سنّت‌هاى حاكم «استدراج» است؛ اين سنّت مى‌گويد: بعضى از فزونى يافتن‌هاى اقتصادى رحمت و بركت و نعمت نيست، بلكه عذاب و نقمت است و آن در موردى است كه فعّال اقتصادى بدون رعايت موازين الهى و مراعات حلال و حرام، به آلاف و الوف برسد. از چنين افزايش و فزونى بايد برحذر بود آن‌گونه كه اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايد:

برحذر باش از پروردگارت آن هنگام كه نعمت‌هايش را پى در پى بر تو نازل مى‌كند در حالى كه تو معصيتش مى‌كنى:

«اذا رأيت ربّك سبحانه يتابع عليك نعمه وانت تعصيه فاحذره» [١٣]

چرا كه باطن آن‌

[١]. همان، ح ٨٤١٨.

[٢]. غررالحكم، ح ٣٩١٩.

[٣]. نهج‌البلاغه، حكمت ٨٩.

[٤]. همان، حكمت ٢٤٤.

[٥]. غررالحكم، ح ١٠٤١٧.

[٦]. همان، ح ١٠٤١٧.

[٧]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٤٣.

[٨]. غررالحكم، ح ٩١٤٩.

[٩]. كافى، ج ٤، ص ٦٠، ح ٥.

[١٠]. بحارالانوار، ج ١، ص ١٥١.

[١١]. غررالحكم، ح ٥٧١١.

[١٢]. نهج‌البلاغه، نامه ٣١.

[١٣]. همان، حكمت ٢٤.