از نسخه المصنّف و نيز حاكم- كه وى روايت را صحيح دانسته است- از جابر بن عبد اللَّه نقل كرده‌اند كه درباره‌ «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» گفت: «همان اسلام است كه گسترده‌تر از فاصله ميان آسمان و زمين مى‌باشد.»[١]

[١/ ٥٣٩] عبد بن حميد از ابو عاليه رياحى چنين نقل كرده است: «اسلام را بياموزيد و هنگامى كه آن را فرا گرفتيد، از آن روى برمتابيد. بر شما باد راه مستقيم؛ چرا كه راه مستقيم، همان اسلام است؛ و به راست و چپ منحرف نشويد.»[٢]

[١/ ٥٤٠] احمد، ترمذى- كه وى حديث را حسن دانسته- نسائى، ابن جرير، ابن منذر، ابو الشيخ، حاكم- كه وى آن را صحيح دانسته است- ابن مردويه و بيهقى در الشعب، از نوّاس بن سمعان از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده‌اند: «خداوند به صراط مستقيم، مثال زده است. بر دو سوى صراط، دو ديوار قرار دارد و در آن دو، درهايى گشوده. بر درها، پرده‌هايى افكنده شده است و در كنار درِ صراط، دعوت‌گرى مى‌گويد: اى مردم، همگى به صراط درآييد و منحرف نشويد. دعوت‌گرى نيز از درون راه فرا مى‌خواند و هنگامى كه انسان مى‌خواهد يكى از آن درها را بگشايد، مى‌گويد: واى بر تو، آن را باز نكن كه اگر آن را بگشايى، وارد آن گردى. صراط، اسلام است و ديوارها، حدود خدا هستند و درهاى گشوده شده، محارم الهى و آن دعوت‌گر بر سر صراط، كتاب خدا و دعوت‌گر از درون، واعظ خداى تعالى در دل هر مسلمان است.»[٣]

[١] . الدرّ، ج ١، ص ٣٨؛ طبرى، ج ١، ص ١١١؛ حاكم، ج ٢، ص ٢٥٩.

[٢] . الدّر، ج ١، ص ٤٠؛ المصنّف، ج ١١، ص ٣٦٧؛ الكامل( ابن عدىّ)، ج ٣، ص ١٦٣.

[٣] . الدرّ، ج ١، ص ٣٩؛ مسند احمد، ج ٤، ص ١٨٢؛ ترمذى، ج ٤، ص ٢٢٢؛ نسائى، ج ٦، ص ٣٦١؛ طبرى، ج ١، ص ١١٢؛ حاكم، ج ١، ص ٧٣؛ الشعب، ج ٥، ص ٤٤٤ و ٤٤٥؛ كنز العمّال، ج ١، ص ١٨٢؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٩، در اين نقل آمده است:« هم‌چنين ابن ابى حاتم و ابن جرير آن را از حديث ليث بن سعد روايت كرده‌اند. ترمذى و نسائى نيز آن را از على بن حجر از بقية از بجير بن سعد از خالد بن معدان از جبير از نفير از نوّاس بن سمعان روايت كرده‌اند. سند آن حسن و صحيح است و خدا داناتر است.» متن حديث ياد شده براساس منابع مختلف، تصحيح شده است.