تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٦١ - حروف مقطعه در اوايل سوره ها

اعجاز قرآن بگويد كه اين حروف را با نيم ديگر حروف الفبا برگيريد و با تركيب آن، الفاظى چون قرآن بياوريد و به رويارويى با قرآن برخيزيد. زركشى اين سخن را از قاضى ابوبكر نقل كرده، مى‌گويد: «اين حروف چند گونه آمده است:" كاف و نون" فقط يك بار آمده؛" عين، ياء، هاء و قاف" دو بار؛" صاد" سه بار؛" طاء" چهار بار؛" سين" پنج بار؛" راء" شش بار؛" حاء" هفت بار؛" الف و لام" سيزده بار و" ميم" هفده بار آمده است.»

امام بدر الدين زركشى گويد: «اين حروف چهارده گانه در جمله" نصّ حكيم قاطع له سرّ"[١] گرد آمده است.» هم‌چنين اين حروف در جمله «صراط علىٍّ حقٌّ نُمسِكه»[٢] جمع مى‌شود.

زركشى گويد: در سوره‌هايى كه با يك حرف آغاز شده است، نيك بنگر؛ مى‌بينى كه بيشتر واژگان آن با همين حرف ساخته شده است؛ مانند قاف در سوره «ق» كه در بر دارنده واژه‌هاى" خلق، قول (چندين بار)، قرب، تلقّى، رقيب، سابق، قرين، القاء، تقدّم، متّقين، قلب، قرن، تنقيب، قتل، تشقّق الأرض، بسوق النخل، رزق، قوم و ..." است كه اين، خود، نكته‌اى است در پس پرده اين حروف.

راز ديگر اين حروف، آن است كه [براى نمونه‌] معانى موجود در سوره «ق» همگى، با ويژگى‌هاى حرف قاف- كه همان شدّت و جهر و قلقله و انفتاح است- تناسب دارد.

هم‌چنين در سوره «ص» چند خُصومت مطرح شده است: خصومت كافران با پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم، خصومت دو خصم نزد داوود، خصومت اهل آتش با يك ديگر، خصومت در ملأ أعلى بر سر علم و خصومت ابليس.

در سوره قلم نيز آيات به حرف نون ختم مى‌شود و در بر دارنده واژه‌هاى فراوانى است كه داراى حرف نون هستند. در سوره‌هايى هم كه با دو حرف يا بيشتر آغاز شده است، رابطه بين واژگان آن سوره و حروف مقطعه وجود دارد.

[١] .« نص حكيمانه و قاطعى كه رازى در بر دارد.»

[٢] .« راه على بر حق است؛ به آن چنگ مى‌زنيم.»