تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٧٢ - ذكر آمين

كرده است: «مردم آمين گفتن را ترك كردند؛ در حالى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ» آمين مى‌گفت؛ به گونه‌اى كه افراد صف اول مى‌شنيدند و از همهمه آن، مسجد به لرزه مى‌افتاد.»[١]

چگونه ممكن است مسلمانان در آن عصر، سنتى را ترك گويند كه اصحاب به آن شكل وحشتناك [و فرياد بلند]، به كار مى‌بستند!

عبد اللَّه ياد شده كسى است كه مالك، بر وى اعتماد كرده و در فتواى خود در مورد بلند گفتن آمين، به او استناد كرده است.[٢]

[١/ ٦١٤] هم‌چنين در حديث سمرة بن جندب گذشت كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از پايان قرائت سوره حمد، لحظه‌اى ساكت مى‌شد.[٣] صدوق گويد: «اين حديث، دليلى استوار است بر اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پس از قرائت حمد، نه آهسته و نه بلند، آمين نمى‌گفت؛ زيرا كسى كه آهسته يا بلند، سخنى بر زبان مى‌آورد، ساكت نمى‌باشد»[٤]؛ به ويژه آن كه روايات ذكر آمين بر لزوم شنيدارى بودنِ آن اتفاق دارند كه اين، با سكوت محض منافات دارد.

[١/ ٦١٥] ابن ماجه در صحيح خود، به طور مسند از سعيد از قتاده از حسن از سمرة بن جندب روايت كرده است كه وى گفت: «دو سكوت كوتاه (سكت) را از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ثبت كردم، ولى عمران بن حصين آن را انكار كرده از اين رو به ابىّ بن كعب در مدينه نامه نوشتيم [و از او پرسيديم‌]. وى در پاسخ نوشت:" سمره آن را [درست‌] ثبت كرده است."» سعيد گويد: «از قتاده پرسيديم كه آن دو سكت چيست؟ وى گفت:" هنگامى كه وارد نماز مى‌شد؛ و آن گاه كه قرائت را به پايان مى‌رساند." سپس گفت:" [مورد دوم‌] زمانى بود كه‌ «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا

[١] . ابن ماجه، ج ٢١، ص ٢٧٨. ابن حبّان آن را در صحيح خود، با سندى ديگر روايت كرده است.( بنگريد به: حاشيه ابن ماجه).

[٢] . بنگريد به: ابن كثير، ج ١، ص ٣٣.

[٣] . اين حديث در بحث قرائت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در نماز، گذشت.

[٤] . خصال، ص ٧٥.