تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٤٥ - تفسير«اهدنا الصراط المستقيم»
اللَّهِ»[١]؛ «ما آن را بر ايشان مقرر نكرديم، مگر براى آن كه كسب خشنودى خدا كنند.»
در اين باب، رواياتى در تفسير صراط مستقيم نقل شده است كه با معناى يادشده هماهنگى دارد:
[١/ ٥٢٣] صدوق از فضل بن شاذان از امام رضا عليه السلام درباره علل احكام، روايت كرده است: « «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» درخواست هدايت به دين او و چنگزدن به ريسمان او و طلب فزونى در شناخت پروردگار و بزرگى و كبريائى اوست.»[٢]
[١/ ٥٢٤] از امام اميرمؤمنان عليه السلام و ابىّ بن كعب، درباره معناى «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» روايت شده است: «يعنى ما را ثابت بدار»[٣]؛ بدين معنا كه هدايت ما را پايدار ساز و استمرار بخش. «إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ أَلَّا تَخافُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ. نَحْنُ أَوْلِياؤُكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ. نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ»[٤]؛ «كسانى كه گفتند:" پروردگار ما خداست"، سپس ايستادگى كردند، فرشتگان بر آنان فرود مىآيند [و مىگويند]:" هان، بيم مداريد و غمين مباشيد و به بهشتى كه وعده يافته بوديد، شاد باشيد. در زندگى دنيا و در آخرت، دوستانتان ماييم و هر چه دلهايتان بخواهد در [بهشت] براى شماست و هر چه خواستار باشيد، در آن جا خواهيد داشت؛ روزى آمادهاى از سوى آمرزنده مهربان است."»
[١/ ٥٢٥] از سدّى و مقاتل نقل شده است: «يعنى ما را راهنمايى كن.»
[١/ ٥٢٦] از ضحاك نقل شده است: «يعنى به ما الهام كن.» برخى نيز گفتهاند: «يعنى براى ما روشن ساز.»
شيخ ابوالفتوح رازى گويد: معانى يادشده، به هم نزديك اند و همگى به چيزى باز مىگردند كه ما در تفسير استعانت ياد كرديم؛ يعنى درخواست كمك از خدا. سين نيز براى طلب است. يارى خدا، همان الطاف او و فراهم سازى اسباب خير
[١] . حديد( ٥٧) ٢٧.
[٢] . الفقيه، ج ١، ص ٣١٠.
[٣] . ابو الفتوح، ج ١، ص ٨٤.
[٤] . فصّلت( ٤١) ٣٠- ٣٢.