تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٤٢ - تفسير«إياك نعبد و إياك نستعين»

كارهاى مهم، از او يارى مى‌جويد.

[١/ ٥١٧] در تفسير امام، از اميرمؤمنان عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است كه خداوند فرمود: «بگوييد: در طاعت و عبادت تو و دور ساختن شر دشمنان و برگرداندن دسيسه‌هاى آنان و پايدارى بر فرمان‌هاى تو، تنها از تو يارى مى‌جوييم‌[١].»[٢]

[١/ ٥١٨] ابن جرير و ابن ابى حاتم از ابن عباس نقل كرده‌اند كه‌ «إِيَّاكَ نَعْبُدُ»؛ يعنى تنها تو را يگانه مى‌دانيم و از تو مى‌ترسيم و به تو اميدواريم، اى پروردگار ما، و نه ديگرى؛ و «وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ» (تنها از تو يارى مى‌جوييم) بر طاعت تو و بر همه كارهايمان.[٣]

[١/ ٥١٩] ابو القاسم بغوى و ماوردى، هر دو، در معرفة الصحابه، طبرانى در الاوسط و ابو نعيم در الدلائل، از انس بن مالك از ابو طلحه روايت كرده‌اند كه وى گفت: «در نبردى، همراه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوديم. هنگام رويارويى با دشمن، شنيدم كه پيامبر مى‌گفت:" يا «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‌. إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ»". پس ديدم كه جنگ‌جويان [دشمن‌] به زمين مى‌خوردند و فرشتگان آنان را از پيش رو و پشت سر مى‌زدند.»[٤]

[١/ ٥٢٠] صاحب كتاب احتجاج، حديثى طولانى از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده و در آن آمده است: «به اصحابش مى‌فرمود: بگوييد: «إِيَّاكَ نَعْبُدُ»؛ يعنى يكى را

[١] .« إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ».

[٢] . تفسير امام، ص ٤١.

[٣] . الدرّ، ج ١، ص ٣٧؛ طبرى، ج ١، ص ١٠٣ و ١٠٤؛ ابن ابى حاتم، ج ١، ص ٢٩؛ ابن كثير، ج ١، ص ٢٨، در آن آمده است:« ضحّاك از ابن عباس نقل كرده است كه« إِيَّاكَ نَعْبُدُ»؛ يعنى تنها تو را مى‌پرستيم و از تو مى‌ترسيم و به تو اميدواريم؛ اى پروردگار ما، نه غير تو ...»

[٤] . الدرّ، ج ١، ص ٣٨؛ الاوسط، ج ٨، ص ١٢٣؛ الدلائل، ص ٤٥٩؛ مجمع الزوائد، ج ٥، ص ٣٢٨؛ ابو الفتوح، ج ١، ص ٨٣.