تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٧٣ - تفسير بسمله
مىگرداند و آنچه را شريك [او] مىگردانيد، فراموش مىكنيد.[١]
خداى تعالى به بندگانش مىفرمايد: اى نيازمندانِ رحمت من، شما را در هرحال، به نيازمندى نسبت به خود و ذلّت بندگى در همه لحظهها، ملزم ساختم، پس در هر كار كه در پيش مىگيريد و به تكميل و رسيدن به هدف آن اميد داريد، به من پناه بياوريد. اگر من بخواهم به شما عطا كنم و ديگرى نمىتواند شما را منع كند. نيز اگر بخواهم شما را منع كنم، كسى نمىتواند به شما عطا كند. من سزاوارترين خواستهشده و تضرعگرديده هستم، پس در آغاز هر كار بزرگ يا كوچك، بگوييد:
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»؛ يعنى در اين كار، از خدايى يارى مىجويم كه عبادت براى غير او شايسته نيست؛ دادرسِ هر فريادخواهى و اجابتگر هر دعا؛ رحمانى كه روزى را بر ما گستراند و رحيم نسبت به ما در دين و دنيا و آخرتمان.»
[١/ ٣١٠] همچنين امام حسن عسكرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل مىكند: «اگر كسى درگير امرى اندوهگين شود و با اخلاص، رو سوى خدا كند و بگويد: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»، يكى از اين دو [بهره] شاملش خواهد شد: رسيدن به خواسته دنيوى؛ يا آن كه نزد پروردگار، برايش ذخيره گردد و آنچه نزد خداست، براى مؤمنان بهتر و پايدارتر است.»[٢]
روايات ديگرى نيز در اين باره ياد خواهد شد.
***
دو وجه نخست [در مورد ريشه واژه اللَّه]، هيچ مستند لغوى ندارند؛ چرا كه در لغت «أله» به صورتى كه در اصل، مهموز باشد، نه مفتوح العين و نه مكسور العين، نيامده است. همچنين «أَلَه» به معناى «عَبَد» به كار نرفته؛ هر چند صاحب قاموس آن را ذكر كرده است؛ چرا كه شاهدى در لغت ندارد. «أَلِه» به معناى «تحيّر» در اصل،
[١] .« قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ. بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ»:( انعام( ٦) ٤٠ و ٤١).
[٢] . تفسير امام، ص ٢٧ و ٢٨.