تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٧٢ - تفسير بسمله
[١/ ٣٠٨] امام ابو جعفر باقر عليه السلام فرمود: «اللَّه به معناى معبودى است كه آفريدگان از دريافت ماهيت او و احاطه بر كيف او سرگرداناند.» عرب مىگويد: «أله الرجل»؛ يعنى آن مرد سرگردان شد و دانش او بدان نرسيد. «وله»؛ يعنى از ترس، به چيزى پناه برد؛ بنابراين «إله» همان است كه از حواس خلق پوشيده مىباشد.[١]
[١/ ٣٠٩] امام عسكرى عليه السلام با سندى مرفوع از امام ابو جعفر باقر عليه السلام روايت كرده است كه مردى نزد امام على بن الحسين زين العابدين عليه السلام آمد و گفت: «اى پسر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از معناى «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» به من خبر ده.» امام زين العابدين عليه السلام از پدر خود از برادرش از امام امير مؤمنان عليهم السلام نقل كرد كه مردى اين مطلب را از حضرت پرسيد و ايشان فرمود: «اللَّه، بزرگترين نام در بين نامهاى خداى تعالى است و آن، اسمى است كه غير خدا را نسزد بدان ناميده شود و آفريدهاى به آن نامگذارى نشده است.»
آن مرد گفت: «تفسير اللَّه در سخن خداى متعال چيست؟»
حضرت فرمود: «او كسى است كه هر مخلوق هنگام نياز و سختى و آن گاه كه اميد از غير او بُريده شود و ديگر اسباب، همگى، ناكارآمد افتد، به او پناه مىبرد. اين، بدان روست كه هر رئيس يا فرد بزرگداشتهشدهاى در دنيا- هر اندازه غنا و طغيانش بسيار باشد- هنگام فزونى يافتنِ نيازهاى زير دستانش، به چيزهايى نيازمند خواهند شد كه آن شخص بزرگداشتهشده، توانايى بر آوردن آنها را ندارد. همچنين خود وى نيازمندىهايى دارد كه نمىتواند تأمين كند؛ بنابراين هنگام ضرورت و ندارى، به خدا پناه مىبرد، ليك پس از برطرف شدن نيازش، به شرك خود باز مىگردد. آيا نمىشنوى كه خداوند مىفرمايد: بگو: به نظر شما، اگر عذاب خدا شما را در رسد يا رستاخيز شما را دريابد- اگر راست گوييد- كسى غير از خدا را مىخوانيد؟ [نه]، بلكه تنها او را مىخوانيد و اگر او بخواهد، رنج و بلا را از شما دور
[١] . التوحيد، ص ٨٩.