تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٧١ - تفسير بسمله

طوفانى بر شما وزيده است كه از غرق شدن بترسيد؟» گفت: «آرى.» حضرت پرسيد: «آيا شده است كه از مركب و كشتى‌بانان نوميد گردى؟» گفت: «آرى.» حضرت پرسيد: «آيا درون خود را جست‌وجو كرده‌اى كه در آن حالت، چه كسى تو را نجات مى‌دهد؟» گفت: «" آرى.» فرمود: «او همان خداى سبحان و تعالى است.

خداوند فرمود: «ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ»[١]؛ «ثُمَّ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ»[٢].»[٣]

***

وجه چهارم، ترجيح دارد و در اين باره از امامان اهل بيت عليهم السلام روايت نقل شده است.

[١/ ٣٠٦] صدوق با سند متصل خود به امام ابو محمد حسن بن على عسكرى عليه السلام در تفسير بسمله، روايت كرده است كه حضرت فرمود: «اللَّه كسى است كه هر مخلوق هنگام نياز و سختى و آن گاه كه اميد از غير او بُريده شود و ديگر اسباب، همگى، ناكارآمد افتد، به او پناه برد.»

[١/ ٣٠٧] آن گاه امام عليه السلام به حديث جدّش، امام صادق عليه السلام استشهاد كرد كه مردى از حضرت خواست وى را بر خدا ره نمايد كه او چيست؟ امام فرمود: «اى بنده خدا، آيا هيچ گاه سوار كشتى شده‌اى؟» گفت: «آرى.» فرمود: «آيا كشتى شكسته است؛ به گونه‌اى كه هيچ كشتى ديگرى نباشد كه تو را نجات دهد و شنا برايت سودى نبخشد؟» گفت: «آرى.» فرمود: «آيا در آن جا، بر دلت خطور كرد كه چيزى مى‌تواند تو را از اين گرفتارى برهاند؟» گفت: «آرى.» امام صادق عليه السلام فرمود: «آن، همان خداست. آن جا كه نجات دهنده‌اى نيست، توان نجات دادن را دارد و آن جا كه فريادرسى نيست، به فرياد مى‌رسد.»[٤]

[١] . اسراء( ١٧) ٦٧:« هر كه را جز او مى‌خوانيد، ناپديد[ و فراموش‌] مى‌گردد.»

[٢] . نحل( ١٦) ٥٣:« آن گاه چون آسيبى شما را رسد، به سوى او روى مى‌آوريد[ و مى‌ناليد].»

[٣] . ربيع الابرار، ج ٢، ص ٤٨؛ تفسير البرهان، ج ١، ص ١٠٩ و ١١٠.

[٤] . المعانى، ص ٤ و ٥. نيز بنگريد به: تفسير امام، ص ٢١ و ٢٢.