تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٧٦ - فضيلت سوره حمد

از آن گذشته، عبارت «و نه در فرقان ...» به چه معناست و مقصود از فرقان چيست؟

آيا همان قرآن است يا چيزى ديگر؟

[١/ ٣٨] احمد در مسند خود، ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن مردويه در تفاسيرشان از ابو هريره روايت كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم درباره امّ القرآن فرمود:

«اين سوره اساس قرآن و سبع مثانى و قرآن عظيم است.»[١]

[١/ ٣٩] بخارى، دارمى در مسند خود، ابو داوود، ترمذى، ابن منذر، ابن ابى حاتم و ابن مردويه در تفاسير خود از ابو هريره نقل كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود:

« «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ» امّ القرآن و امّ الكتاب و سبع مثانى است.»[٢]

[١/ ٤٠] ابن ضريس در فضائل القرآن از ايوب روايت كرده است كه محمد بن سيرين، خوش نداشت بگويد: امّ القرآن و مى‌گفت: «خداوند فرموده: امّ الكتاب نزد اوست.[٣] ليك [بايد گفته شود:] فاتحة الكتاب.»[٤]

***

[١/ ٤١] شافعى در «الامّ»، ابن ابى شيبه در «المصنّف»، احمد در مسند خود، بخارى، مسلم، ابو داوود، ترمذى، نسائى، ابن ماجه و بيهقى در سنن، از عبادة بن صامت روايت كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «براى كسى كه فاتحة الكتاب را نخواند، نمازى نيست.»[٥]

[١] . الدرّ، ج ١، ص ١٢؛ مسند احمد، ج ٢، ص ٤٤٨؛ طبرى، ج ١، ص ٧٣؛ ابن كثير، ج ١، ص ١٠.

[٢] . الدرّ، ج ١، ص ١٢؛ بخارى، ج ٥، ص ٢٢٢؛ دارمى، ج ٢، ص ٤٤٦؛ ابو داوود، ج ١، ص ٣٢٨؛ ترمذى، ج ٤، ص ٣٦٠. ترمذى گويد:« اين حديثى حسن و صحيح است.»؛ مسند احمد، ج ٢، ص ٤٤٨؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٥٥٨؛ التبيان، ج ١، ص ٢٢.

[٣] .« وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ»( رعد( ١٣) ٣٩).

[٤] . الدرّ، ج ١، ص ١١.

[٥] . همان، ص ١٨؛ الامّ، ج ١، ص ١٢٩؛ المصنّف، ج ١، ص ٣٩٦؛ مسند احمد، ج ٥، ص ٣١٤؛ بخارى، ج ١، ص ١٨٤؛ مسلم، ج ٢، ص ٨؛ ابو داوود، ج ١، ص ١٨٩؛ ترمذى، ج ١، ص ١٥٦؛ نسائى، ج ٢، ص ١٣٧؛ ابن ماجه، ج ١، ص ٢٧٣؛ بيهقى، ج ٢، ص ٣٨؛ كنز العمّال، ج ٧، ص ٤٣٨؛ قرطبى، ج ١، ص ١١٩؛ ابن كثير، ج ١، ص ١٣؛ ابو الفتوح، ج ١، ص ٣٩.