تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٥٤ - نمونههايى از نقد محتوايى حديث

شراب يا مست كننده مى‌سازد؟ امام فرمود:" همانا آن را به صورت حلال در زمانى فروخته كه نوشيدن يا خوردن آن حلال است؛ بنابراين فروش آن اشكالى ندارد."»[١]

[م/ ٦٤] هم‌چنين در روايت ابى كهمس چنين آمده است: «سپس فرمود:" چنين است؛ ما نيز خرماهاى خود را به كسى مى‌فروشيم كه مى‌دانيم از آن، شراب مى‌سازد."»[٢]

استاد [امام خمينى‌] مى‌گويد: اين روايات مخالف قرآن‌[٣] و احاديث مستفيضى است كه مى‌گويد:

[م/ ٦٥] رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شراب، كشت كننده [درخت خرما يا انگور براى ساخت‌] آن، نگاهبان آن، فروشنده و خريدارش، حمل كننده و آبيار آن را لعنت كرده است.[٤]

ايشان مى‌گويد: «تقييد آيه و سنت [به روايات پيش گفته‌] نيز صحيح نيست؛ چراكه عقل آن را نمى‌پذيرد. ضعف اين مطلب كه" هميارى بر هر گناه، حرام مى‌باشد؛ به جز فروش خرما يا انگورى كه براى خمرسازى خريدارى مى‌شود" آشكار است ...

روايات ياد شده افزون بر مخالفت با كتاب و سنت مستفيض و حكم عقل و روايات نهى از منكر، مخالف اصول مذهب و منافى قداست ساحت معصومان عليهم السلام مى‌باشند. از اين روايات چنين برداشت مى‌شود كه شيوه هميشگى ائمه عليهم السلام فروختن خرما به كسى بوده كه از آن، شراب مى‌ساخته است و به كس ديگرى نمى‌فروختند؛ سخنى كه هيچ شيعه امامى آن را نمى‌پذيرد. چگونه چنين باشد؛ در حالى كه اگر اين كار از مردم عادى سرزند، سرزنش مى‌شدند و هر مسلمان از اين نظر كه مسلمان است و هر شيعه از آن جهت كه شيعه است، چنين عملى را

[١] . كافى، ج ٥، ص ٢٣١.

[٢] . همان، ص ٢٣٢.

[٣] . مائده( ٥) ٢:« وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ»؛« و در گناه و تعدّى، دست‌يار هم نشويد.»

[٤] . من لايحضره الفقيه، ج ٤، ص ٨.