تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٦٩ - ديدگاههايى درباره رمز گشايى حروف مقطعه

از آنان پرسيد: «با «المر» چه مى‌كنيد؟» گفتند: «٢٧١ سال.»[١]

آن گاه حضرت پرسيد: «آيا مرادتان يكى از اين سال هاست يا همه آنها؟» در اين جا بود كه دچار پراكندگى در سخن شدند و سرانجام گفتند: «همه اين عددها با هم جمع مى‌شود و ٧٣٤ سال، مراد مى‌باشد.[٢] پس از آن، حكومت به ما يهوديان باز مى‌گردد.»

حضرت پرسيد: «آيا كتابى از كتب الهى اين سخن را گفته يا انديشه‌هاى شما، به اين سوى رهنمونتان ساخته است؟»

گفتند: «انديشه‌هاى ما بر آن دلالت كرد و دليل درستى آن، اين كه عدد ياد شده بر اساس حروف ابجد مى‌باشد.»

حضرت فرمود: «چگونه مى‌پنداريد كه اين عدد بر مدت حكومت اين امت دلالت مى‌كند؟ در حالى كه در حساب جمله‌هاى ياد شده، دليلى بر ادعاى شما وجود ندارد. حال، اگر به شما گفته شود كه اين عدد بر مقدار لعنت كردن شما يا بر چيز ديگرى دلالت دارد، چه مى‌گوييد؟» در اين هنگام، استدلال و ادعاى آنان فرو پاشيد و خشمگين از خدا و رسولش، باز گشتند.[٣]

دقت نظر در تعبير امام عليه السلام در پاسخ به يهوديان نشان مى‌دهد كه حضرت نه اصل مبناى آنان را پذيرفت و نه نتيجه‌اى را كه بر آن اصل استوار ساخته بودند.

[٢.] برخى گفته‌اند كه حروف مقطعه رموزى براى اسامى و صفات جلال و جمال خداى تعالى است؛ از جمله الف در «الم» رمز اسم جلاله «اللَّه» و لام اشارتى به «لطيف» و ميم رمز «مجيد»؛ يا اين كه [عبارت «الم»] كنايه از «آلاء»، «لطف» و

[١] . ١+ ٣٠+ ٤٠+ ٢٠٠ ٢٧١.

[٢] . ٧١+ ١٦١+ ٢٣١+ ٢٧١ ٧٣٤. در حديث افتادگى وجود داشت كه بر اساس نسخه الدرّ( ج ١، ص ٢٣) آن را تصحيح كرديم.

[٣] . قمى، ج ١، ص ٢٢٣؛ المعانى، ص ١٩- ٢٦؛ بحار الانوار، ج ٨٩، ص ٣٧٤- ٣٨٠، با تلخيص. برخى از عبارت‌هاى اين روايت در ديگر تفاسير نيز گزارش شده است؛ از جمله نيشابورى در حاشيه طبرى، ج ١، ص ١٢١ و ١٢٢؛ طبرى، ج ١، ص ١٣٨؛ التفسير الكبير، ج ٢، ص ٧؛ الدرّ، ج ١، ص ٢٣.