تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٥٨ - روايات اسباب نزول

مغفرت و شفاعت براى اوست، از اين رو نهى از استغفار (نزد عمر)، مستلزم ترك نماز بود ... همين امور، عمر را واداشت كه اراده پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم براى نماز خواندن بر عبداللَّه بن ابى سلول را ناپسند شمارد. اين است تحليل رفتار عمر؛ افزون بر شدت صلابت او در دين!»[١]

شايد خوانندگانِ آگاه، از ارزيابى چنين ياوه گويى‌هايى بى نياز باشند؛ قصه‌پردازى‌ها و افسانه‌هاى غريب و بى ارزشى كه حشويه، انبان‌هاى بزرگ خود را سرشار از آن كرده‌اند.

شايد آنان نيز معذور باشند؛ چرا كه درهاى مراجعه به امامان هدايت و عترت پيامبر را- كه درود خدا بر آنان باد- بر خود بسته‌اند؛ پيشوايانى كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در جايگاه‌هاى بسيار، نسبت به آنان سفارش كرد؛ به ويژه در حديث ثقلين كه تصريح كرد: عترت، جانشينان او در تبيين و شرح و تفصيل كتاب هستند.

سيوطى با وجود توانمندى فراوان و تبحر در حديث و تفسير، نتوانسته است به بيش از ٢٥٠ روايت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم درباره قرآن و تفسير و تبيين آن دست يابد؛ آن هم رواياتى كه بيشتر ضعيف و مرسل است. وى اين روايات را در آخر كتابش، الاتقان، سوره به سوره آورده است.

در مقابل، اماميه به بركت مراجعه به امامان اهل بيت عليهم السلام و درخواست از آستان مقدس آنان، نزديك به ده هزار حديث مأثور را از پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله و سلم به ارث برده‌اند كه امامان از عترت او و به ويژه دو امام همام باقر و صادق و فرزندانشان عليهم السلام به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم اسناد داده‌اند و علماى شيعه آن را در كتاب‌هاى حديث و تفسير گرد آورده‌اند. در اين روايات، اسباب نزول و رويدادهايى كه به نزول آيه يا آياتى انجاميده و نيز ديگر موارد نياز به تفسير و تبيين پيامبر ارائه گرديده است. و الحمد للَّه ربّ العالمين.

[١] . فتح البارى، ج ٨، ص ٢٥٢.