روايت را بدون سند نقل كرده است؛ چهارم: جدا سازى صحيح از غير صحيح و مقبول از مردود؛ پنجم: جمع بين روايات متعارض؛ ششم: دور ساختن منقولاتى كه جزو اسباب نزول نيست. سيوطى اين مطالب را در مقدمه ياد كرده است، ليك آيا به وعده خود وفا كرده يا توانسته است بر بلند پروازى‌هايش استوار بماند؟

هر كس به اين تأليف مراجعه كند، با وجود امتيازات شش گانه‌اش، ناسره را بر سره غالب يافته، مواردى را مخالف با عقل سليم مى‌يابد:

[م/ ١٨٤] سيوطى از طريق بيهقى، از ابو هريره روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم هنگام شهادت حمزه در احد- در حالى كه مُثله شده بود- كنار او ايستاد و فرمود:

«به طور قطع، هفتاد نفر از آنان را به جاى تو، مُثله خواهم كرد.» در اين هنگام جبرئيل، اين آيات را فرود آورد: «وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ. وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ لا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ. إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ الَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ»[١]؛ «اگر عقوبت كرديد، همان گونه كه عقوبت شديد، [متجاوز را] به عقوبت رسانيد و اگر صبر كنيد، البته آن براى شكيبايان بهتر است. صبر كن و صبر تو جز به [توفيق‌] خدا نيست و بر آنان اندوه مخور و از نيرنگ‌هايشان، دل تنگ مدار. همانا خدا با كسانى است كه پروا داشته‌اند و [با] آنها كه نيكوكارند.»[٢]

[م/ ١٨٥] سيوطى گويد: ترمذى از ابىّ بن كعب روايت كرده است كه وى گفت:

«در احد، ٦٤ نفر از انصار و ٦ نفر از مهاجران، از جمله حمزه، به شهادت رسيدند و مُثله شدند. انصار گفتند:" به طور حتم، اگر روزى به آنان دست يابيم، بيش از آنان، مثله خواهيم كرد." چون روز فتح مكه فرا رسيد، خداوند اين آيات را نازل كرد.»[٣]

اين در حالى است كه سوره نحل، به طور كامل، پيش از هجرت و در مكه نازل شده است؛ نكته‌اى كه خواب آشفته جاعل اين احاديث را- كه با ساحت قدس‌

[١] . نحل( ١٦) ١٢٦- ١٢٨.( سوره نحل مكى است.)

[٢] . الشعب، ج ٧، ص ١٢٠.

[٣] . ترمذى، ج ٤، ص ٣٦١ و ٣٦٢.