تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢١٦ - روايات فضايل سورهها

كوشش‌شان در زندگى دنيا به هدر رفته است و خود مى‌پندارند كه كار خوب انجام مى‌دهند.»

قرطبى گويد: «برخى از آنان كسانى بودند كه حديث را به پندار خود، به قصد قربت جعل كردند تا مردم را به كارهاى نيك فراخوانند؛ چنان كه از ابو عصمه، نوح بن ابى مريم مروزى، محمد بن عُكّاشه كرمانى، احمد بن عبداللَّه جويبارى‌[١] و ديگران اين گونه احاديث روايت شده است. از ابو عصمه پرسيدند كه تو چگونه از عكرمه از ابن عباس درباره فضايل تك تك سوره‌هاى قرآن روايت مى‌كنى؟ وى گفت: من ديدم مردم از قرآن روى گردان شده و به فقه ابو حنيفه و مغازى محمد بن اسحاق سرگرم شده‌اند، بدين جهت اين احاديث را به قصد قربت ساختم.

ابو عمرو عثمان بن صلاح در كتاب" علوم الحديث" خود مى‌نويسد: حديث طولانى‌اى كه از ابىّ بن كعب از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم درباره فضايل تك تك سوره‌هاى قرآن روايت شده، همين گونه است. يكى از محققان درباره خاستگاه اين حديث تحقيق كرد و در سلسله سند آن به كسى رسيد كه خود، اعتراف كرده است كه وى و گروهى ديگر آن را جعل كرده‌اند. آثار جعل نيز بر آن آشكار است، اما واحدىِ مفسر و ديگر مفسران آن را به اشتباه، در تفاسير خود نهاده‌اند.»[٢]

[م/ ١٢٦] ابن جوزى از طريق ابن مبارك، با سند خود به محمد بن بكار روايت كرده كه او از بزيع بن حسّان ابو خليل از على بن زيد بن جُدعان و عطاء بن ابى ميمون، هر دو از زِرّ بن حُبَيش از ابىّ بن كعب روايت كرده است كه وى گفت: رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به من فرمود: «اى ابىّ، هر كس فاتحة الكتاب را بخواند، اين مقدار پاداش به او داده مى‌شود ...» سپس تك تك سوره‌ها و ثواب تلاوت كننده آنها را تا آخر قرآن ياد كرد.[٣]

[م/ ١٢٧] نيز ابن جوزى با سند خود به مَخْلَد بن عبد الواحد از على بن زيد بن‌

[١] . شرح حال آنان در بحث جعل در تفسير گذشت.

[٢] . قرطبى، ج ١، ص ٧٨ و ٧٩.

[٣] . الموضوعات، ج ١، ص ٢٣٩.