تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧١ - ارزش تفسير تابعى

داشتند.

افزون بر اين، دست‌رسى بيشتر تابعان به احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و سخنان صحابه بزرگ سبب فزونى فهم آنان از زواياى اصول و فروع شريعت و احاطه بيشتر آنها بر جوانب كتاب و سنت و سيره پيامبر مى‌شد.

بر اين اساس اهتمام به جايگاه آنان و مراجعه به آرا و ديدگاه‌ها و شناخت اقوال تفسيرى تابعان، به جهت پيشگامى آنان در عرصه دين حنيف است؛ چنان كه هر گروهِ متأخر بايد به آراى پيشينيان خود باز گردد. اين بازگشت به سخنان تابعان، دنباله‌روى كوركورانه از آنان يا تعبد به پذيرش سخنشان نيست، بلكه براى يارى‌جستن و بهره‌مندى از آن، در راه رسيدن به مفاهيم كامل و دست يابى به مراتب بالاى آن است، از اين رو اين روش، گونه‌اى ارزيابى و تحقيق در گزينش [معنا] است، نه تقليد يا تعبد به يك رأى.

بى گمان، احاطه بر ديدگاه‌هاى دانشمندان پيشين و پسين، بزرگترين ابزار گسترش و پيش‌رفت و شكوفايى انديشه است كه نتيجه آن، گسترش دانش‌ها و معارف و پيمودن مدارج فضيلت و كمال مى‌باشد. دانش اين گونه پيش رفت و معارف انسان در گذر زمان، شكوفا گرديد.

بنابراين آراى پيشينيان در مسير پيمودن مدارج كمال، نقش مؤثرى دارد و بى‌آن، دانش در نقطه نخست خود مى‌ماند و انسان گام‌هاى بلند، سريع و پيوسته خود را به سمت تكامل و شكوفايى بر نمى‌داشت.

امام بدر الدين زركشى گويد: «دو گونه روايت از احمد درباره مراجعه به سخن تابعى نقل شده است. ابن عقيل رجوع به آنان را روا نمى‌داند. از شعبه نيز چنين گزارش شده است، ليك سيره عملى مفسران بر خلاف آن مى‌باشد؛ زيرا آنان اقوال تابعان را در كتاب‌هاى خود بازگو كرده‌اند ... واين است تفاسير شناخته شده‌