ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٤٥ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

٧- مقصود از امانت اداء امانت است كه ضد خيانت باشد يا قبول امانت است و تصحيح دنباله آيه به يكى از وجوه گذشته است.

٨- مراد از امانت، امامت و خلافت كبرى است و حمل آن ادعاى ناحق آن است، و مقصود از انسان ابو بكر است، اخبار بسيارى به اين معنى وارد است كه من در كتاب امامت و ديگر كتب بحار الانوار نقل كردم و اين خبر بر آن دلالت دارد و به اسناد بسيارى از امام رضا (ع) نقل شده كه فرمود:

امانت همان ولايت است و هر كس آن را به ناحق ادعا كند كافر است.

و مرحوم مجلسى (ره) پس از نقل شواهد ديگرى براى تأييد معنى هشتم مى گويد: حق اين است كه همه اين تفسيرها در آيه وارد است از نظر بطون آن.

پايان نقل از مجلسى (ره).

من مى‌گويم: نظر مجلسى اين است كه همه اين معانى هشت‌گانه را در مضمون آيه مندرج سازد و آيه كريمه را بر همه منطبق داند از نظر اينكه اينها بطون آيه محسوبند، ولى اين نظر از جهاتى مورد اعتراض است:

١- اينكه اين معانى از نظر مفهوم جمله‌ها و مفردات آيه شريفه برخى با برخى مخالفند، مثلًا يكى امانت را موضوع عرضه دانسته و يكى خيانت در امانت را و يكى عرضه را به معنى تقابل گرفته و يكى به معنى پيشنهاد و آيا ممكن است معنى يك آيه از نظر بطون آن با هم مخالف باشد؟

٢- اينكه اعتبار تفسيرهاى مختلف در ضمن يك آيه از نظر ظاهر و باطن در بيانات ائمه معصومين درست است كه به باطن قرآن آشنا هستند و بسا يك معنى كه در خور فهم عمومى نيست بيان مى‌كنند و اين نسبت به همان تفسير هشتم كه امانت به ولايت تطبيق شده است درست مى‌آيد، ولى نسبت به تفسيرهاى ديگر حمل بر بطون درست نيست مگر آنكه يك معنى جامعى در نظر گرفته شود كه شامل همه باشد و اين معنى جامع را بيان‌