ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨١ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

بصيرت در دين و همه چيز بوده است و منظور آيه اين است كه بر عموم لازم است رابطه خود را با پيغمبر به وسيله كوچ جمعى حفظ كنند، و از اين تعبير استفاده مى‌شود يك تكليف عمومى از نظر حفظ مركزيت اسلام و حفظ رابطه با آن مركز.

مثل اين كه از نظر قانون اساسى حفظ مشروطيت بر همه افراد كشور واجب است و معناى آن اين است كه بايد يك مجلس شورى بر پا كرد كه ناظر بر اصلاح و اجراء امور كشور باشد و وسيله آن انتخاب يك عده نمايندگان درست و كاردان است كه مورد اعتماد باشند، و در اين مورد بر هر كس يك جور فعاليت واجب است، تا اين موضوع محقق شود يكى بايد تبليغ كند يكى بايد پول مصرف كند يكى بايد در تشكيل انجمن شركت كند يكى بايد قبول مسئوليت نمايندگى كند يكى بايد نظارت بر درستى انجام انتخابات و حفظ صندوق‌هاى رأى داشته باشد و نتيجه مجموع اين فعاليتها به وجود آمدن يك مجلس شوراى ملى درست است.

بنا بر اين مى‌توان گفت: معنى آيه نفر وجوب حفظ مركزيت اسلام و اجراء امور اسلامى است از نظر دفاع و فرهنگ و تعليمات عمومى و اين موضوع بر همه مكلفين واجب عينى است، ولى هر فردى از نظر امكان و قدرت خود به يك عملى كه در خور او است بايد اين وظيفه را انجام دهد، يكى خدمت پيغمبر باشد و قرآن را تعليم بگيرد و آن يكى كه ميتواند آن را بنويسد و آن يكى كه مى‌تواند آن را براى ديگران تفسير كند و آن يكى كه مى‌تواند در جبهه جهاد فعاليت كند و آن ديگرى پس از دريافت احكام اسلامى به وطن برگردد و به تعليم آنها كه در وطن مانده‌اند بپردازد و جمعى هم در وطن بمانند براى عمران و آبادى و حفظ مراكز زندگى خود و توليد ثروت و زراعت براى حفظ بنيه اقتصاد جامعه اسلامى، و البته اين امر چون به طبع خود حاصل بوده است، آيه، مردم را مكلف كرده به اجراء يك وظيفه‌