ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٨٧ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

شناخته‌اند، و على (ع) را شناخته‌اند، زيرا عقيده نبوت و مقررات اسلام وابسته به عقيده امامت است و منكران امامت، پيغمبر را به حقيقت مقام نبوت نشناخته‌اند و او را يك رهبر عادى فهميده‌اند. از مجلسى (ره)- مشهور ميان متكلمين اين است كه خلق ارواح بر اجساد مقدم نيست ولى اخبار بسيارى دلالت دارد بر اينكه ارواح پيش از ابدان خلق شده است و از نظر عقل مانعى ندارد و دليلهائى كه بر نفى آن آورده‌اند مورد اعتراض است و گفتار در اين باره در كتاب كفر و ايمان بيايد ان شاء اللَّه.

كان في النار، يعنى در ميان اهل دوزخ بوده و طينت او طينت دوزخيان بوده است، پايان نقل از مجلسى (ره).

من مى‌گويم: تحديد تقديم آفرينش ارواح بر ابدان به مدت معينى كه دو هزار سال يا بيشتر از آن در اخبار تعبير شده است بسيار مبهم و نامفهوم است زيرا معلوم نيست مقصود تقدم خلق عالم ارواح است بر عالم ابدان، يعنى عالم قوه به عالم ماده به اين فاصله معين، يا مقصود تقدم روح هر شخص معينى است بر بدن او به اين فاصله معين؟ و چون خلق ابدان به مدت نامعلومى تدريجى است مفهوم درستى براى تعيين اين فاصله نيست و در صورتى كه مقصود تقديم خلق عالم روح بر عالم ماده باشد، تحديد به دو هزار سال چه مفهومى مى‌دهد در حالى كه سال جز اعتبارى در مقدار گردش اوضاع مادى از ماه و خورشيد و افلاك نيست و در صورتى كه اين منظومه شمسى و مجموعه فلكى نباشد چگونه اندازه‌گيرى به سال مفهوم است، همين خود يك نقطه ضعف روشنى است براى اين گونه اخبار، و به علاوه تقدم خلق روح بر بدن با نص قرآن مخالف است كه مى‌فرمايد:

(١٢ سوره مؤمنون): «و هر آينه آفريديم انسان را از فشرده‌اى از گلِ» (١٣): «سپس او را نطفه‌اى ساختيم در قرارگاهى محكم» (١٤):