ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٩٠ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

اولويت اولياء هر ميتى بدو نسبت به ديگران، و يك حكم تشريفاتى و واقعى است كه بايد امام بعد در مراسم تجهيز امام گذشته حضور داشته باشد، يا به طور آشكارا و يا به طور نامعلوم، چنانچه استفاده مى‌شود حكم تقدم اولياء ميت در تجهيز او حقى است مستقل و شرط صحت اعمال نيست، و اگر كسى به زور متصدى تجهيز ميتى شد و او را بدون اجازه و دستور اولياء غسل داد و كفن پوشيد و خاك كرد صحيح است، گر چه از نظر عدم رعايت حق اولياء ميت گناه كرده و حق آنها را برده است. از مجلسى (ره)- شايد مقصود از علم اول علوم انبياء و اوصياء پيشين است و از علم آخر علوم خاتم الأنبياء يا مقصود از علم اول علم به مبدأ و اسرار توحيد و علم بدان چه گذشته و آنچه در نشئه نخستين بوده و علم به شرايع و احكام، و مقصود از علم آخر علم به احوال معاد و بهشت و دوزخ و پس از مرگ و جز آنها و اوَّلى اظهر است.

و تعبير بصائر كه گويد «علم الاول و علم الآخر» مؤيد آن است، و در برخى روايات علم اول را رسول خدا (ص) دانسته، و علم آخر را علم امير المؤمنين، و در آخر روايت به عطف استدلال كرده است بر مغايرت روح با ملائكه. از مجلسى (ره)- اخذ شربة- گفته‌اند اين اشاره است به ماده غذائى كه نطفه از آن بسته شود و آن را از آن زير عرش دانسته براى اينكه ملكوتى و خوش‌گوار و پاك است و از پاكى به پاكى رسد و ملك همان است كه بر آن غذا گماشته است و آن را به كمال لائق بدان مى‌رساند و تا چهل روز سخن نشنود براى آنكه هنوز در مرحله گياهى است و حس حيوانى در آن دميده نشده و بعد از آن كلام نفسانى الهامى شنود، و شايد امام در شكم مادر كلام حسى را هم بشنود پيش از آنكه گوش برآرد چون مردم ديگر، و نوشتن ميان دو ديده كنايه از ظهور نور دانش و ولايت است در