ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٥٦ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

داشت و شتاب نمود. اين خطبه كه گويا نطق افتتاحيه على (ع) باشد بعد از تصدى خلافت اسلامى و زمامدارى خود به منزله گزارش وضع عمومى و اعلام خطر است، مى‌فرمايد در مدت كوتاه پس از فوت پيغمبر (ص) همه رنج‌هائى كه آن حضرت در روش معنوى تربيت جامعه عرب و بشر كشيد از ميان رفت و جامعه عرب در وضع اسلامى خود دچار يك ارتجاع دقيق و عميق و ريشه دارى شد، پيغمبر اسلام با تعليمات قرآن مجيد و استفاده از وحى براى اصلاح جامعه عرب و سپس همه بشر در محو اخلاق و اوضاع جاهليت كوشيد و نقشه‌هاى اصلاحى خود را يكى پس از ديگرى در معرض اجراء گزارد بدين شرح مختصر:

١- توحيد كلمه زير پرچم‌ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ‌.

٢- پرورش علمى و عملى و نظامى و انتظامى و ائتلافى و مشورتى و .. و ..

در جامعه منظم نماز يوميه و جمعه و اعياد.

٣- الغاء امتيازات نژادى و اعلان تساوى حقوق بشرى.

٤- الغاء اشرافيت و امتيازات در نكاح و محو بدعت‌هاى امتيازپرستى دوران جاهليت.

٥- تشويق به كار و كوشش و توليد ثروت.

٦- تنظيم قوانين توزيع ثروت طبق حوائج و استحقاق افراد در تشريع زكاة و خمس و نفقات.

٧- الغاء وضع طبقاتى با تربيت همه مردم در صحنه عبادت خداى واحد.

٨- غدقن اكيد از جمع و احتكار و پس انداز ثروت در قوانين متعدده.

٩- محو تعصب و پيروى از احساسات خشك و خطرناك.