ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٨٤٧

و جزاى اين شرط به قرينه سابق محذوف است كه: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ» باشد كه از جنس ما قبل است به قرينه همان ما قبل، ولى با توجه به اينكه مقصود صرف علم نيست بلكه عملى كه طريق عمل است چنانچه گذشت.

٣- ذكر جمله خبريه: «فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ».

٤- تكرار كلمه انَّ در «أَنَّما غَنِمْتُمْ» و در «فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ».

٥- حذف خبر- چون كه أنَّ للَّه خمسه به تأويل مصدر مى‌رود و حكم يك كلمه دارد كه مبتدا است و خبر او محذوف است و تقديرش اين است كه فتخميسه للَّه واجب، يا حق، و ممكن است آن را خبر دانست و مبتدا محذوف باشد به اين تقدير كه:

فالحكم آن للَّه خمسه چنانچه گفته شده بلكه اين بهتر است و مجموع خبر «أنَّ» اوليه است و دخول كلمه فاء در خبر براى اين است كه اسم ان موصول است.

پس از اينكه دلالت آيه بر وجوب روشن شد بايد گفت: دلالت بر وجوب خمس دارد در هر غنيمتى كه به دست آيد، و كلمه غنيمت در لغت بلكه در عرف نيز مطلق فائده باشد، و برخى اخبار هم مؤيد اين عموم است مانند روايت تهذيب به سند خودش از امام صادق (ع) گويد: به آن حضرت گفتم: «وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ ...» الآيه، يعنى چه؟ فرمود: به خدا مقصود از آن فائده روز به روز است جز اينكه پدر شيعيان ما را از آن معاف كرده است تا پاك باشند، ولى ظاهر اين است كه كسى بدان قائل نيست زيرا پاره‌اى از علماء موضوع، آيه را به همان غنيمت جنگ مخصوص دانسته‌اند چنانچه دانستى، و برخى هم معادن و كنوز را بدان افزوده‌اند، و بعضى تا هفت چيز آن را توسعه داده‌اند كه ذكر شد، و اندكى از علماء پاره‌اى از فوائد را به آنها پيوسته‌اند كه ما بدان اشاره كرديم.

سپس گفته است (ره): آرى در مجمع البيان گويد: پس از آنچه ما