ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٣٠ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

يك مادر مهربانند و مى‌توان گفت پس از دوستى به خود، دوستى و مهرى از مادر نسبت به فرزند عميق‌تر و آتشين‌تر نيست و بدين جهت براى ازواجِ طاهره دوستى درجه دوم را به حدّ كامل بيان كرده.

چنانچه در جاى ديگر مى‌فرمايد (١٢٩ سوره توبه): «هر آينه براى شما آمد رسولى از خودتان كه بر او ناگوار است رنج كشيدن شما، بر شما حرص مى‌خورد، به مؤمنان بسيار دل سوز و بسيار مهربان است».

در اين صورت اين عبارت يك معناى اخلاقى بسيار عالى و آسمانى دارد ولى حكمى و حقّى از آن استفاده نمى‌شود و صرف گزارش از يك واقعيتى است كه لوازم اخلاقى دارد.

٢- به قصد بيان حكم و وظيفه از نظر حقوقى به منظور تعهدات و انشاء حقّى در زمينه‌هاى بلا حق و بى‌مسئوليت از نظر افراد، مانند حال مرگ كه فردِ فاقد هر حق و مسئوليتى است يا حال عجز از انجام وظيفه و تعهد كه زمينه سلب مسئوليت فرد است.

و به عبارت ديگر جعل حقوق و تعهداتى كه به هيچ وجه با حقوق و تعهدات مقرره و ثابته خود فرد مزاحمت و مخالفتى نداشته باشد، طبق توجيه و تطبيقى كه امام صادق از اين عبارت در اين روايت فرموده است كه مى است، زيرا تبعيت و پيروى از اسلام و پيغمبر را وسيله كافى براى آسودگى خود از نظر زندگى خود و عيال خود تشخيص داده‌اند.

بنا بر اين اصل رشته سخن به اينجا مى‌كشد كه پيغمبر و امام با چه اعتبارى اين مسئوليت اجتماعى مهم را بعهده شناخته‌اند پرداخت وام هر بدهكار، كفالت ايتام هر در گذشته، اداره امور پهناور و مختلفى كه مسئولى ندارد و .. و .. كار بسيار دشوار و نياز به بودجه فراوان و سرشار دارد، و اين امورى كه با همه اين تشكيلات وسيع و دقيق و دامنه‌دار امروز در دولتهاى پيشرو و مترقّى كه امورى كه زمامداران و پيشوايان را شكسته و آنها را به‌