ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٠٣ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

برگشت از دين نگردد طبق واقع حكم كند و در غير اين صورت به ظاهر حكم كند، يا گفته شود خدا به هر امامى وظيفه مخصوصى داده چنانچه در خبر صحيفه نازله از آسمان گذشت، و چون همه اينها را پيغمبر با هم خبر داده است نسخ محسوب نيست زيرا نسخ حكم تازه‌اى است بر خلاف استمرار حكم پيش كه اظهار شده.

شيخ مفيد قدس سره در كتاب المسائل گفته‌اند:

براى امام روا است كه به علم خود حكم كند چنانچه به ظاهر گواهى شاهدان حكم مى‌كند و وقتى مشهود عليه را بر خلاف مضمون شهادت بداند گواهى گواهان را باطل مى‌سازد و به رأى همان حكمى را كه طبق واقع خدا به او اعلام كرده مى‌دهد، و من معتقدم كه روا است خدا از امام حقيقت را نهان دارد و او به ظاهر حكم كند، گر چه بر خلاف واقع محفوظ نزد خدا تعالى باشد و روا است كه خدا گواهان راست گو و دروغ گو را به او بفهماند و حقيقت بر او مكشوف گردد، جريان امور در اين مورد وابسته به الطاف و مصالحى است كه جز خدا نمى‌داند و معتقدان به امامت معصوم را در اينجا سه قول است:

١- برخى را گمان اين است كه احكام ائمه (ع) هميشه طبق ظاهر است نه طبق آنچه از طرف خدا مى‌دانند.

٢- برخى معتقدند كه احكام آنها طبق واقع است و به ظواهرى كه در معرض خلاف هستند اعتبار نكنند.

٣- برخى را عقيده همان است كه من گفتم، و خاندان بنى نوبخت (ره) در اين موضوع عقيده روشنى از خود اظهار نكرده‌اند كه بتوان به طور يقين آن را به آنان نسبت داد.

شيخ جليل امين الدين ابو على طبرسى طاب مرقده در كتاب اعلام الورى گفته است: اگر اعتراض شود كه اجماع مسلمين بر اين است كه‌