ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٦٧ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

نمى‌گذارند امور دينى و قوانين آن مو به مو اجراء شود يا براى اين كه خطا كار است و اشتباه مى‌كند، اينها همه موجب خلاف كارى است و امام جائر به هر يك از اين جهات و بر همه و بر دو جهت و بيشتر صدق مى‌كند، اكنون توجهى به متن حديث چهار اين باب بفرمائيد كه:

" لأعذبنِّ كل رعيةٍ في الاسلام دانت بولاية كل امام جائر ليس من اللَّه‌

" هر فرد رعيت و فرمانبر و محكوم به دستور كه در محيط يك كشور اسلامى باشد، گو اينكه خود مسلمان نباشد مانند كفارى كه در پناه يك حكومت اسلامى زندگى مى‌كنند و گردن زير حكومت و تسلط و فرمان روائى يك پيشواى جائر يعنى خلاف كار بگذارند كه از طرف خدا منصوب نباشد محكوم به عذاب شديد خدا هستند.

گر چه از نظر شخص خود و كردار خود نيكو كار و متقى باشند و وظائف فردى دينى خود را مو به مو اجراء كرده باشند، و بلكه شخص خودشان هم داراى ملكه اخلاق خوب و نيكوكارى و تقوى باشند.

در اينجا توجه به دو نكته بسيار مهم است، يكى مسئوليت محيط، وقتى كسى افتخار دارد كه در يك محيط اسلامى، در يك كشور اسلامى زندگانى مى‌كند، اين افتخار همراه با تحمل يك مسئوليت بزرگى است و آن حفظ محيط اسلامى است و درك اين مطلب كه مسئول مسلمانى همه افراد اين محيط است، او نمى‌تواند به اين قناعت كند كه من وسائل دارم خودم مسلمانى مى‌كنم و با مسلمانى ديگران كار ندارم، مسجد مى‌سازم و سجاده در آن مى‌اندازم و نماز مى‌خوانم و. و .. هر كس هر كارى مى‌خواهد بكند، نه اگر اين شخص گردن زير بار حكومتى دارد كه او ديندار و عادل نيست به هر نام و عنوان كه خوانده شود خوب توجه كنيد مى‌فرمايد:

" كل امام جائر ليس من اللَّه".

تعبير به كل در اينجا به حساب كل افراد نيست زيرا يك فرد با كل‌