ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٨٠ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

نكنند جز آنكه براى آنها ثبت شود تا خدا بدانها پاداش دهد بهتر از آنچه مى كرده‌اند».

(١٢٢): «همه مؤمنان شيوه ندارند كه كوچ كنند» الخ.

(١٢٣): (أيا كسانى كه ايمان آورديد، نبرد كنيد با آنها كه در پهلوى شما و در جوار شمايند از كفار و بايد از شما احساس سختگيرى كنند و بدانيد كه خدا با متقيان است).

آنچه از ملاحظه مجموع اين آيات استفاده مى‌شود اين است كه آيه نفر شامل دو قسمت است:

قسمت اول آن يك گزارشى است از وضع واقعى و عمومى مسلمانان كه مى‌فرمايد عادت مؤمنين نيست كه همه و همه بكوچند، اين يك واقعيتى است كه علل متعددى دارد مثل اين كه در همه آنان روح اخلاص وجود ندارد كه دل از وطن و زندگى بردارند و رنج غربت را هموار كنند، مثل اينكه امكان سفر و كوچ به جبهه مبارزه براى همه ميسر نيست، مثل اينكه اگر همه و همه بخواهند بكوچند سرزمين‌هاى اطراف بى‌سكنه مى‌شود و در مدينه اجتماع تحمل ناپذيرى به وجود مى‌آيد.

منظور اين است كه صدر آيه گزارشى است از يك واقعيت ثابت و در مقام بيان حكمى نيست.

و قسمت دوم آيه بيان حكم و وظيفه‌اى است بر اساس اين وضع عمومى و آن عبارت از اين است كه بايد از هر قبيله جمعى در جبهه مبارزه اسلام باشند، يعنى دور پيغمبر باشند تا جهاد كنند و آماده دفاع باشند و در عين حال قرآن ياد بگيرند و در دين بصير شوند و به وطن برگردند و ديگران را تعليم دهند.

در آن تاريخ مركز فعاليت اسلام عبارت از حاضر بودن در دور پيغمبر بوده و مركزيت وجود پيغمبر جامع جهاد و تحصيل علم و تحصيل‌