ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٧٨ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

حذر شوند از جنگيدن با پيغمبر و بترسند از آنكه بر سر آنها آيد آنچه بر سر كفار جنگنده با مسلمانان آمده.

٣)- وظيفه آموختن فقه متوجه به كوچ‌كننده‌ها است و مقصود اين است كه همه مؤمنان نمى‌توانند كه از وطن خود كوچ كنند و گرد پيغمبر آيند براى آموختن امور دين، و وطن خود را خالى كنند ولى بايد از هر ناحيه طائفه‌اى كوچ كنند تا سخن آن حضرت را بشنوند و دين را از او بياموزند و سپس به قوم خود برگردند و براى آنها بيان كنند و آنها را بيم دهند.

و از جبائى نقل شده است گويد: مقصود از كوچ در اينجا مسافرت براى طلب علم است و آن را نفر و كوچ تعبير كرده براى اينكه آن جهاد با دشمنان دين است. انتهى.

ولى بيانى كه امام (ع) در اين حديث براى آيه كرده است بايد پيروى شود و منافاتى با تفسيرها ندارد، زيرا ممكن است مقصود اين باشد كه كوچ براى تحصيل علم به شخص امام داخل مضمون آيه است، بلكه از مهمترين موارد آن است و منافاتى با عموم آيه راجع به طلب علوم لازم ديگر ندارد و راجع به همان معنى سوم مى‌شود، و به اين آيه براى حجيت خبر واحد هم استدلال شده و اين خبر مشعر است كه تا امام زنده است تحصيل علم نسبت به امام آينده واجب نيست، پايان نقل از مجلسى (ره).

آنچه در اينجا بايد مورد توجه باشد اين است كه معرفت امام از اصول است و نسبت به آن تحصيل علم قطعى لازم است و وجوب معرفت امام عينى است، ولى معرفت سائر احكام وجوب كفائى دارد و در آن تحصيل علم قطعى لازم نيست بلكه به دليل معتبر اكتفاء مى‌شود، و اگر بخواهيم از اين آيه استفاده هر دو حكم را بنمائيم بايد وجوب آن شامل وجوب عينى و كفائى هر دو باشد و تفقّه كه موضوع حكم است شامل علم قطعى و ظن معتبر هر دو باشد.