ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٨٦ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

بعث و قيامت به دولت قائم و رجعت تأويل شده چون از مقدمات آن است. از مجلسى (ره)- شيعه را به اخذ ميثاق اختصاص داده براى آنكه آنان پذيرفته‌اند، زيرا ظاهر اخبار اين است كه پيمان در عالم ذر بر همه خلق عرضه شده ولى شيعه پذيرفته‌اند و ديگران نپذيرفته‌اند، جوهرى گفته:

ذره جمع ذر است كه به معنى مورچه‌هاى خرد است و آنها را به ذر تشبيه نموده است براى خردى اجزائى كه موقع ميثاق روح به آنها تعلق گرفته و اين هنگامى بوده كه در صلب آدم بودند و يا پس از آنكه از آن برآمدند چنانچه تفصيل آن در كتاب ايمان و كفر بيايد، پايان نقل از مجلسى (ره).

ظاهراً مقصود از ذره همان اجزاء اوليه ماده است كه هر موجودى از تركيب آنها پديد گردد و مقصود از اخذ ميثاق استعداد خير و فهم و تعقلى است كه در پاره‌اى از ذرات هست و در پاره‌اى نيست و سبب اختلاف فهم افراد بشر اختلاف ذره‌هاى ساختمان مغزى آنها است. از مجلسى (ره)- بدان كه محدثين را عقيده بر اين است كه چون خدا به كردار و عقيده بنده‌ها آگاه بود در متن واقع و مى‌دانست كدام خوب است و كدام بد، تنها را طبق آن آفريد نه بر خلاف آن.

محدث استرآبادى (ره) گفته است: مقصود خلق تقدير است نه خلق تكوين، و محصول مقام اين است كه خدا از دو طينت خوب و بد تنهائى مقدر كرد و ارواح را مكلف ساخت و وضع ارواح عيان شد و براى هر روحى تن شايسته آن را تقدير كرد.

مقصود از ظلال عالم مثال يا عالم ارواح يا عالم ذر است و همانا عالم مثال را تعبير به سايه كرده است براى آنكه تابع اين عالم است و با آن موافق است و وجه شباهت نسبت به دو معنى ديگر هم قريب به همين است. از اين حديث استفاده مى‌شود كه عنوان امت پيغمبر خاتم و امت اسلامى اختصاص به همان شيعه دارد كه از روى حقيقت پيغمبر را