ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٥٢ - آمار سطحى و بررسى فكر عمومى در تاريخ اسلام

اين گونه احاديث را به عنوان بداء توجيه كرد. از مجلسى (ره)- گويد در اين حديث اشكالى است و آن اين است كه اگر اين حديث در اواخر عمر امام كاظم (ع) از آن حضرت صادر شده باشد باز تا دويست كسرى قابل توجهى دارد، زيرا وفات آن حضرت در ١٨٣ است و اگر پيش از آن باشد اشكال واردتر است و جواب از آن به چند وجه ممكن است:

١- تعبير به دويست به روش اقل حساب است كه از كسر به تمام تعبير مى‌كنند در صورتى كه بيش از نيم باشد و در اينجا صده دوم را تمام به حساب آورده است.

٢- مبدأ از بعثت باشد كه كسر بسيار كم مى‌شود و قابل مسامحه است.

٣- مراد تربيت در گذشته و آينده باشد به قرينه تعبير به لفظ مضارع" تربى" و مبدأ هجرت باشد كه مى‌رسد به ظهور امام رضا و ولايت عهد و سكه زدن به نام او كه در سال ٢٠٠ بوده و نسبت به شيعه فرج و گشايش مهمى رو داد و اگر مقصود فرج كامل باشد بداء در آن واقع شده.

٤- مدت تربيت از سابق و لا حق اعتبار شود و مبدأ، شهادت امام حسين باشد كه شيعه در نهايت گرفتارى واقع شدند و نياز شديدى به تسليت و وعده فرج داشتند و ٢٠٠ بعد از آن آغاز امامتِ امام غائب است و آغاز غيبت صغرى كه هشتم ربيع الاول سال ٢٦٠ هجرى است و از اين تاريخ آرزو بخش شيعه است كه امام از دست رفته و غائب شده و اميد به فرج در هر بام و شام فراهم گرديده است، اين وجه و دو وجه اول ديگر در خاطر من آمد، آنها را دريافت كن و قدر بدان و كمتر كسى متعرض اين اشكال و حل آن شده است. پايان نقل از مجلسى (ره).

من مى‌گويم: اگر مقصود از ابو الحسن امام هشتم باشد، اين اعتراض‌