ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٨٥٢

اجتماعى و تمدن ميِّسر نيست و غذا و لباس انسانى محصول كشاورزى و دام پرورى است و به اين جهت شرع اسلام از نظر محصولات كشاورزى چهار محصول عمده را در نظر گرفته و بر آن زكاة بسته است: ١- گندم ٢- جو ٣- انگور ٤- خرما. و از نظر دام‌پرورى سه نوع حيوان عمومى و حلال گوشت و مورد استفاده را منظور داشته است: ١- شتر ٢- گاو ٣- گوسفند.

در حقيقت رقم كلى در آمد زكاة از اين هفت قسمت به دست مى‌آيد و البته در باب زكاة، پول طلا و نقره هم مورد توجه شده است براى جلوگيرى از احتكار پول و توليد ركود در بازار داد و ستد، و مقرر شده است كه اگر كسى پول رايج طلا و نقره را تا يك سال نگهدارد و در جريان معامله و استفاده قرار ندهد بايد زكاة آن را بپردازد و اين در حقيقت جريمه‌اى است كه به حبس پول رايج تعلق مى‌گيرد و براى اينكه روشن شود زكاة، يك حق اجتماعى است، تأمل در مراتب متعدده تنازلى زكاة بجا است.

زكاة در شرع اسلام از حد اكثر صدى ده (عُشر) و تا كمترين رقم صدى يك (يك صدم) تشريع شده است، و در اين ميان مراتب بسيار ديگر هم وجود دارد كه نيازمند دقت فراوان است:

١- صدى ده در اسلام حد اكثر سهم زكاة است و آن در غلاتى است كه نيازمند به آبيارى نباشند و خرج و هزينه آب به آنها تعلق نگيرد و در اخبار آن را به دو تعبير ادا كرده است:

الف- آنچه از آسمان سير آب شود يا آسمان آن را سير آب كند (ما سقت السماء) كه آن را محصول ديمى گويند و در بسيارى از سرزمين‌هائى كه رطوبت هوا دارند مانند اطراف مديترانه و سائر درياها و در بسيارى از مناطق كوهستانى همه انواع محصول و يا قسمتى از آنها به همان رطوبت باران و نم هوا رشد مى‌كنند و نيازمند آبيارى نيستند.

ب- زمين‌هائى كه آب رودخانه و كاريز بر آنها روان مى‌شود