ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٨٥٣

و آبيارى آنها نياز به كار ديگرى ندارد، يا آنكه در ته‌نشين نهرها كشت شود مانند كناره نيل مصر كه چون آبِ آن فرو نشيند در كفِ آن به تدريج كشت مى‌كنند و با همان نمِ زمين زراعت مى‌رسد.

در اين موارد كه كشت و كار غلات هزينه آبيارى ندارد ميزان زكاة صدى ده است و آن بيشتر اندازه زكاتى است كه در اسلام مقرر شده است و در حكم آن است زمين‌هائى كه مدتى به آب باران تر مى‌شوند و مدتى هم به جريان آب رود و كاريز و اگر جريان رود و كاريز هزينه‌اى بردارد براى سد بندى و پاك‌گيرى كاريز ظاهر آن است كه به حسب نسبت از درآمد برداشت مى‌شود مگر آنچه خود زارع متصدى باشد.

٢- صدى پنج كه نيم عُشر است و آن در زمين‌هائى است كه بايد به وسيله استخراج آب آنها را آبيارى كرد و در زمان سابق دو وسيله معمول بوده كه در اخبار بدان تصريح شده است:

الف- دواليب، كه چرخ‌هاى آبكشى كه به وسيله يابو و مانند آن مى‌چرخيده است و آب بيرون مى‌آورده و تا كنون هم در كنار نهرهاى فرات و دجله از آن استفاده مى‌شود.

ب- دلوهاى بزرگى كه به چرخى بندند و به وسيله گاو يا شتر با آن آب از چاه يا نهر درآورند و كشت كنند و در حكم آن است ماشين‌هاى آب كشى كه امروزه اختراع شده و به وسيله آنها از چاه يا نهرها آب بالا مى‌آورند.

در اين موارد سهم زكاة صدى پنج است، و صدى پنج آن براى هزينه آبيارى كسر شده است.

٣- صدى دو نيم، كه در زكاة پول طلا و نقره است كه از ٢٠٠ درهم ٥ درهم مى‌دهد.

٤- صدى يك كه كمترين حد زكاة است و آن در آخرين نصاب‌