ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٨٨

«سپس آن نطفه را علقه آفريديم و از آن علقه مضغه آفريديم پس از آن مضغه استخوان آفريديم و پس گوشت بدان برآورديم و سپس او را آفريده جديدى پديدار كرديم» از اين آيه بخوبى روشن است كه پديده روح هر فرد انسان پس از اتمام شدن خلقت بدن است در رحم، دلالت اين آيه قرآن بر حدوث روح بعد از بدن روشن‌تر از اين اخبار است و اين اخبار مخالف قرآن است، و قطع نظر از ادلّه عقليه كه اقامه شده است بر امتناع تقدم آفرينش روح بر بدن، قرآن هم بر آن دلالت روشن دارد و اين اخبار نامفهوم و مبهم و متشابه هستند. يعنى امام به وضع درونى و درجه روحيه مردم دانا است و هر كه را بيند و يا آواز او را شنود مى‌فهمد چه عقيده و ايمانى دارد و چه مى‌فهمد و چه استعداد و آمادگى دارد و تا چه حد توانائى درك حقائق را دارد و بايد به او با چه زبانى سخن گفت و چه پرده‌اى از حقيقت را براى او برداشت و طبق عقيده و ايمان و درجه استعداد او با او سخن مى‌گويد و او را مى‌آموزد.

بنا بر اين ممكن است به يك سؤال جوابهاى مختلف دهد و همه در جاى خود درست باشد از نظر نيروى ادراك سئوال‌كننده، فرض سه نفر به اين ترتيب:

١- كودك ٢- يك مرد بى‌سواد ٣- يك دانشجوى كامل طبيعى، مى‌پرسند از شما كه يك مهندس عالى مقام بلور سازى هستيد اين شيشه چيست؟ البته شما كه يك مهندس عالى مقام شيمى‌دان هستيد، در برابر اين يك سؤال از سه سؤال‌كننده فوق يك جواب نخواهيد داد بلكه حتماً سه جواب مختلف مى‌دهيد و خود را هم بسيار هوشمند و استاد مى‌دانيد.

[ابواب تاريخ‌]

از مجلسى (ره)- بدان كه در اينجا اشكال مشهورى است كه شهيد ثانى و جمعى آن را ايراد كرده‌اند و آن اين است كه بنا به گفته كلينى در تاريخ حمل و ولايت پيغمبر كه اولى در ١١- ١٣ ذى حجه باشد و دومى‌