مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٥ - مروری بر سه برهان گذشته بر حرکت جوهری

جلسه چهل و چهارم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «کل جوهر جسمانی له نحو وجود مستلزم لعوارض ممتنعة ...» [١].

در این جلسه میخواهیم ببینیم چه برهانهایی بر حرکت جوهری اقامه شده است.

اتفاقاً در این مسئله هم، مرحوم آخوند همان کاری را کرده که درباره بعضی از مسائل مهم دیگر کرده است، یعنی همه براهینی را که میشود بر حرکت جوهری اقامه کرد و یا خود ایشان اقامه کردهاند در اینجا که محل ذکر آنهاست ذکر نکردهاند بلکه این برهانها در کتاب اسفار نوعاً بهطور متفرق آمده است. در اینجا [یعنی در بحث قوه و فعل اسفار] به سه برهان قناعت کردهاند.

مروری بر سه برهان گذشته بر حرکت جوهری

یک برهان همان بود که تحت عنوان برهان بر حرکت جوهری هم نبود بلکه در فصل ٢١ تحت عنوان «فی کیفیة ربط المتغیر بالثابت» آمده بود. گفتیم که در تبیین ربط متغیرها به ثابت، ما جز اینکه طبیعت جوهری را سیال بالذات بدانیم و نحوه وجود.