مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٥ - جلسه سی و نهم

جلسه سی و نهم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «و لیس تمامیته بمجرد الجسمیة بل هی مبدء قوته و حامل إمکانه ...» [١].

بحث ما درباره مسئله بقای موضوع در حرکت جوهری و در حرکت کمّی بود. گفتیم که این مسئله یک معضل بزرگ بوده است، معضلی که برای مثل شیخ در باب حرکت جوهری سبب نفی حرکت جوهری شده است و در باب حرکت کمّی- با اینکه شیخ منکر حرکت کمّی نیست و نمیتواند باشد- سبب شده است که شیخ نتواند موضوع حرکت کمّی را توجیه کند. او تنها چند فرض را مطرح کرده است بدون آنکه خودش به هیچ یک از آنها اعتماد کند و در آخر گفته است که شاید بعدها دیگران این معضل را حل کنند.

مرحوم آخوند میخواهند هم در باب حرکت کمّی و هم در باب حرکت جوهری این مشکل را حل کنند. البته باز این مطلب را فراموش نکنیم که در ابتدا ما راجع به اینکه اصلًا چرا در باب حرکت نیازمند به فرض موضوع هستیم و آیا در باب حرکت جوهری چنین نیازی وجود دارد یا ندارد، بحث کردیم و بعد هم شاید.