مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٦٥ - جلسه چهل و هفتم

تأکید بر حرکت در جواهر طبیعی

جلسه چهل و هفتم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. فی تأکید القول بتجدّد الجواهر الطبیعیة المقوّمة للاجرام السماویة و الارضیة. «و لعلّک تقول هذا إحداث مذهب لم یقل به أحد من الحکماء ...» [١].

این فصل همانطور که عنوان آن حکایت میکند، مطلب تازهای نیست و تأکیدی بر بحثهای گذشته است و به تعبیری میتوان آن را رفع یک شبهه و یا رفع یک استبعاد دانست. آن شبهه یا استبعاد این است که آنچه شما در باب حرکت جوهری مدعی هستید که طبیعت، متجدد بالذات و متحرک بالذات است حرفی است که تا به حال احدی نگفته است: «لم یقل به احد من الحکماء». این اگر شبهه نباشد لااقل استبعاد است.

مستشکل یا مستبعدِ فرضی میگوید حکما امور غیر قارالذات را دو چیز بیشتر ندانستهاند: یکی زمان و دیگری حرکت. لازمه نظریه شما این است که ما یک امر غیرقارالذات دیگری هم داشته باشیم به نام طبیعت و این قولی است که احدی به آن.