مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦١ - جلسه سی ام

تحقیق در وقوع حرکت در مقولات پنجگانه

جلسه سی ام

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. فی تحقیق وقوع الحرکة فی کل واحدة من هذه المقولات الخمس. «أمّا الأین فوجود الحرکة فیه ظاهر، و کذا الوضع فإنّ فیه حرکة کحرکة الجسم المستدیر» [١] ..

این فصل مانند فصل قبل درباره این مطلب است که در کدام یک از مقولات، حرکت ممکن الوقوع است و در کدام یک ممکن الوقوع نیست. در فصل پیش درباره چهار مقوله که حرکت در آنها ممکن نیست بحث کردیم و در این فصل درباره مقولاتی بحث میکنیم که حرکت در آنها واقع میشود، یعنی أین، وضع، کم، کیف و پنجم جوهر که محل اختلاف مرحوم آخوند با دیگران است.

مرحوم آخوند میگوید اینکه حرکت در مقوله أین صورت میگیرد، ظاهر و محسوس است و قهراً محل خلاف هم نیست. در حرکت مکانی یا «نقْلة» که امروزه گاهی از آن به «حرکت انتقالی» تعبیر میشود جسم به تمام وجودش تمام مکان خود را رها کرده و مکان دیگری را اشغال میکند.