مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٦ - برهان شیخ بر امتناع حرکت جوهری

معدوم شده و چیز دیگری از نو موجود شده است.

بعد خود شیخ این سؤال را مطرح میکند که ممکن است گفته شود که این اشکال در همه حرکات اشتدادی میآید زیرا در هر حرکت اشتدادی جوهری یا غیر جوهری، شیء از نوعی به نوع دیگر خارج میشود. شیخ پاسخ میدهد که در غیر جوهر اشکالی پیش نمیآید زیرا در آنجا یک موضوع ثابت باقی داریم و بنابراین مانعی ندارد که انواع عرضی دائماً متبدل شوند، ولی اگر جوهر، خودش بخواهد دائماً متبدل شود دیگر حافظ وحدتی نداریم چون جوهر قائم به شیء دیگری نیست. پس به این جهت است که حرکت اشتدادی در غیر مقوله جوهر جایز است ولی در مقوله جوهر به هیچ شکل جایز نیست.

جواب شیخ بنا بر آنچه که مرحوم آخوند تا کنون درباره اصالت وجود و اصالت ماهیت بیان کرده و نیز تحلیلی که در مورد حرکت اشتدادی ارائه داده روشن است ولی چون خود ایشان مطلب را دوباره بیان کرده است در جلسه بعد توضیحات بیشتری در این باره خواهیم داد.