مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - ایراد فخر رازی بر برهان چهارم

جلسه دهم

بسم اللَّه الرحمن الرحیم. «فنقول: إن کل جسم فله مقدار و له صورة و له هیولی. أما مقداره فهو الابعاد الثلاثه ...» [١] ..

بحث ما درباره ایرادهایی بود که فخر رازی بر ادلهای که موروث از حکماست وارد کرده است. ایرادهایی بر سه دلیل اول وارد کرد و از آنها گذشتیم و حال به ایراد او بر دلیل چهارم میپردازیم. دلیل چهارم این بود که اگر جسم از آن جهت که جسم است متحرک باشد و از همان جهت هم خود، محرک ذات خود باشد لازم میآید که همه اجسام در حرکات با یکدیگر مشترک بوده و حرکات یکسان داشته باشند برای اینکه همه اجسام در جسمیت با یکدیگر شریکند. فخر رازی میخواهد این برهان را هم ابطال کند.

ایراد فخر رازی بر برهان چهارم

میگوید در هر جسمی سه چیز تشخیص داده میشود (البته فخر رازی به این تعبیر نگفته است ولی من به این تعبیر میگویم): یکی آن چیزی که آن را «ماده جسم».