و تحقیق هذا المقام أنه لمّا کانت حقیقة الهیولی هی القوة و الاستعداد کما علمت و حقیقة الصورة الطبیعیة لها الحدوث التجددی کما سینکشف لک زیادة الانکشاف فللهیولی فی کلّ آن صورة اخری بالاستعداد، و لکلّ صورة هیولی اخری یلزمها بالإیجاب [٢] لما علمت أنّ الفعل مقدم علی القوة، و تلک الهیولی أیضاً مستعدة لصورة اخری غیر الصورة الّتی توجبها لا بالاستعداد و هکذا لتقدم الصورة علی المادة ذاتاً و تأخر هویتها الشخصیة عنها زماناً [٣]؛ فلکل منهما تجدد و دوام بالاخری لا علی وجه الدور المستحیل کما [٤] یستبین علیک کیفیته فی مباحث التلازم بینهما، و لتشابه الصور فی الجسم البسیط ظُنّ فیه صورة واحدة مستمرة لا علی وجه التجدد [٥] و.

[١]. از «و کما أن ثبات الحرکة ...» مرحوم آخوند پاسخ آن سؤال مقدری را میدهد که قبلًا توضیح دادیم وای کاش ایشان آن سؤال مقدر را ظاهر کرده بود چون خیلی به آن احتیاج داریم. مرحوم آخوند گاهی اطنابهای زیادی دارد و گاهی ایجازهای مخل.

گفتیم سؤال مقدر این است که ما در حرکت جوهری از حرکت به عنوان حرکت صرف نظر میکنیم، نمیگوییم حرکت نیازمند به موضوع است تا گفته شود حرکت از لوازم است نه از عوارض، پس موضوع نمیخواهد. ما بحث را روی منشأ انتزاع حرکت یعنی خود متحرک میبریم. در اینجا خود متحرک در نیازمند بودن به موضوع نظیر حرکت در حرکات عرضی است. در حرکت جوهری اگرچه حرکت موضوع نمیخواهد ولی چون متحرک امری است که آناً فآناً حادث میشود موضوع میخواهد.

[٢]. رابطه هیولی با صورت، رابطه استعدادی است و رابطه صورت با هیولی رابطه ایجابی است چون صورت علت فاعلی هیولی است و هیولی علت استعدادی صورت.[٣]. بحث تقدم و تأخر ماده و صورت [در فصل هفدهم] گذشت.[٤]. هرکدام از هیولی و صورت به تبع دیگری تجدد و دوامی دارد یعنی هر دو به هم نیازمندند: هیولی نیاز ایجابی به صورت دارد و صورت نیاز استعدادی به هیولی دارد، ولی این دو نیاز چون از دو جهت مختلف است مستلزم دور نیست.[٥]. صور در جسم بسیط با یکدیگر متشابه هستند ولی در واقع این صور دائماً در حال جریان هستند، مثل آبی که جریان داشته باشد. آنچه در این لحظه حضور دارد در لحظه بعد نیست و آنچه در لحظه بعد میآید در لحظه قبل نبوده است ولی آنقدر درجات این آب شبیه به یکدیگرند که انسان گمان میکند در مدتی که کنار آب مینشیند یک شیء را تماشا میکند و حال آنکه در هر لحظه چشمش به چیزی میافتد که غیر از آن چیزی است که در لحظه قبل بوده است.

گشت مبدل آب این جو چند بار.

عکس ماه و عکس اختر برقرار