إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٧٨ - اصل اولى در امارات حجيت است يا عدم حجيت؟

اگر آثار حجّيّت بار نمى‌شود يعنى يقينا حجّت نيست پس چطور مى‌شود كه انسان هم شك در حجّيّت داشته باشد و هم يقين به عدم حجّيّت پيدا كند يعنى شك در حجّيّت با يقين به عدم حجّيّت چگونه جمع مى‌شود؟

جواب: ما در مورد احكام تكليفى مراتبى را ذكر كرديم، از جمله مرحله انشا، مرحله فعليّت، مرحله تنجز كه مرحله انشا مرحله جعل و قانون‌گذارى بود و علم و جهل هيچ‌گونه دخالتى در اين مرتبه نداشت و مرحله فعليّت، مرحله اجرا و پياده شدن قانون است كه مسائلى از قبيل علم، جهل و نسيان مطرح مى‌شود و داراى احكامى است. لذا اگر حكمى بخواهد به مرحله تنجز برسد اگر انسان يقين به آن حكم پيدا نكند و حجّت شرعيّه‌اى برآن نداشته باشد به مرحله استحقاق عقوبت نمى‌رسد.

همان‌طور كه در احكام تكليفى مراتبى وجود دارد در خود اين حجّيّت (حكم وضعى) كه از مجعولات شرعيّه است مراتب و مراحلى از قبيل مرحله انشا و مرحله فعليّت وجود دارد.

مثال: فرض كنيد خداوند تبارك و تعالى در لوح محفوظ، شهرت فتوائى را حجّت قرار داده است لكن شما هر قدر به ادلّه رجوع كرديد، دليل روشن، و بيان كافى بر حجّيّت شهرت فتوائى پيدا نكرديد و لذا شك در حجّيّت آن داريد اين حجّيّت مشكوكه در چه مرحله‌اى است؟

در مرحله انشا است يعنى نمى‌دانيد كه آيا خداوند شهرت فتوائى را به صورت جعل قانون حجّت قرار داده است يا نه.

اينجا اين سؤال پيش مى‌آيد كه آن آثار چهارگانه حجّيّت مربوط به كدام مرحله است، آيا حجّيّت در مرحله انشا آن چهار اثر را دارد يا نه؟

يعنى اگر خداوند چيزى را در لوح محفوظ حجّت قرار داد و لو اينكه من هم‌